Drift cezası kime kesilir, ruhsat sahibine de yazılır mı?
Trafikte en çok karıştırılan nokta şudur: Aracı başkası kullanırken drift yapılırsa ceza kime gider? Sürücüye mi, plaka sahibine mi, ruhsat sahibine mi?
Bu sorunun cevabı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.67’nin lafzı ile Anayasa Mahkemesi’nin 2019/1 E., 2019/14 K. sayılı kararı birlikte okunmadan verilemez. Sadece kanun metnine bakarsanız eksik kalırsınız. Sadece kararı okuyup güncel mevzuatı görmezseniz yine eksik kalırsınız.
Doğru sonuç şudur: drift fiilinin asli muhatabı sürücüdür. İdari para cezası sürücüye yöneliktir. Sürücü belgesinin geri alınması da sürücüye yöneliktir. Araç hakkında trafikten men tedbiri ise, sürücü araç sahibi değilse, Anayasa Mahkemesi kararı nedeniyle doğrudan araç sahibine yüklenebilecek bir sonuç olarak uygulanamaz. Çünkü burada başkasının fiilinden dolayı malike yaptırım yüklenmesi sorunu doğar.
Drift cezası kanunda nasıl düzenlenmiştir, hangi yaptırımlar vardır?
2918 sayılı Kanun m.67/1-d’ye göre, herhangi bir zorunluluk olmaksızın karayolunda aracın el freni çekilerek veya başka yöntemlerle ani şekilde yönünün değiştirilmesi ya da kendi etrafında döndürülmesi yasaktır. Senin paylaştığın güncel metne göre bu fiile bağlanan yaptırımlar şunlardır:
- Sürücüye idari para cezası,
- Sürücü belgesinin 60 gün geri alınması,
- Araç hakkında 60 gün trafikten men,
- Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi,
- Beş yıl içinde ikinci kez aynı durum yaşanırsa sürücü belgesinin iptali.
Burada ilk dikkat edilmesi gereken kelime şudur: kanun “sürücülere” diyor. Yani para cezasının faili, fiili işleyen kişidir. Bu kişi direksiyon başındaki sürücüdür. Ruhsat sahibi olmak tek başına bu fiilin faili olmak anlamına gelmez.
Drift cezası sürücüye mi, ruhsat sahibine mi kesilir?
Bu sorunun net cevabı şudur: drift cezası esasen sürücüye karşı düzenlenir.
Bunu üç başlıkta ayırmak gerekir.
İdari para cezası kime düzenlenir?
Kanun açık biçimde “aynı fıkranın (d) bendi hükümlerine uymayan sürücülere” demektedir. Bu ifade tesadüf değildir. Ceza muhatabını açıkça belirler. Dolayısıyla idari para cezasının hukuki muhatabı, drift fiilini gerçekleştiren sürücüdür.
Sürücü belgesi kimin geri alınır?
Bu yaptırımın muhatabı zaten ancak sürücü olabilir. Çünkü geri alınan şey sürücü belgesidir. Ruhsat sahibinin aracı kullanmıyor olması halinde onun ehliyetinin geri alınması diye bir şey düşünülemez. Bu da bize şunu gösterir: kanun, bu fiilde yaptırım mantığını fail sürücü üzerinden kurmuştur.
Araç kimin adına trafikten men edilir?
İşte tartışmanın düğümlendiği yer burasıdır. Kanun metni araç hakkında da 60 gün trafikten men öngörüyor. Fakat Anayasa Mahkemesi, bu kuralı “sürücünün araç sahibi olmadığı hâl” yönünden iptal etmiştir. Gerekçesi çok açıktır: araç sahibi, başkasının fiili nedeniyle cezalandırılamaz; bu durum cezaların şahsiliği ilkesine aykırıdır.
Anayasa Mahkemesi bu konuda tam olarak ne dedi?
Karar çok kritik. Çünkü pratikte kolluk çoğu zaman “araç üzerinden” işlem kurmaya meyilli oluyor. Anayasa Mahkemesi ise bu yaklaşımın sınırını çizdi.
Mahkeme, önüne gelen uyuşmazlıklarda şunu tespit etti: Dava konusu olan durumlarda araçları kullanan kişiler araç sahibi değildi. Buna rağmen araçlar 60 gün trafikten men edilmişti. Başvuruyu inceleyen Mahkeme, esas incelemeyi özellikle “sürücünün araç sahibi olmadığı hâl” ile sınırladı. Ardından şu sonuca vardı:
- Manevra kuralını ihlal eden fiil sürücünün fiilidir.
- Araç sahibi, bu fiilin faili değildir.
- Araç sahibinin, sürücünün bu fiili işleyeceğini önceden bilmesi veya denetlemesi her zaman beklenemez.
- Başkasının fiili nedeniyle araç sahibinin yaptırıma maruz kalması, cezaların şahsiliği ilkesini ihlal eder.
- Bu nedenle “araç altmış gün süre ile trafikten menedilir” kuralı, sürücünün araç sahibi olmadığı hâlde Anayasa’ya aykırıdır.
Bu kararın omurgası budur. Çok önemli bir ayrım yapar: drifti yapan ile aracın sahibi aynı kişi değilse, araç sahibi başkasının fiili yüzünden cezalandırılamaz.
Kanunda bugün hâlâ “araç trafikten men edilir” yazıyorsa bu nasıl yorumlanmalı?
Burada çok kişi şunu soruyor: “Madem AYM iptal etti, neden mevzuat metninde bu cümle hâlâ görünüyor?”
Çünkü hukuk uygulamasında salt kanun metnine bakmak yetmez. O hükmün Anayasa Mahkemesi tarafından nasıl denetlendiğini de birlikte okumak gerekir. Güncel metin, yaptırım miktarını artırmış ve bazı usul hükümleri eklemiş olabilir. Fakat AYM’nin verdiği iptal kararı, sürücünün araç sahibi olmadığı hâl bakımından bağlayıcı anayasal yorumdur. Bu nedenle güncel metin, AYM kararı yokmuş gibi okunamaz.
Ruhsat sahibi ile araç sahibi aynı şey midir, sorumlulukta fark yaratır mı?
Uygulamada “ruhsat sahibi”, “malik”, “işleten”, “plaka sahibi” kavramları birbirine karıştırılır. Oysa hukuki değerlendirmede bunlar bazen aynı kişiyi, bazen farklı kişileri gösterebilir.
Fakat drift cezası açısından temel soru şudur: fiili kim işledi?
Drift fiili bakımından esas sorumluluk, fiili gerçekleştiren sürücüye aittir. Ruhsatta adı yazan kişinin sırf araç üzerinde kayıtlı görünmesi, onu otomatik olarak m.67/d faili yapmaz. Bu yüzden “araç onun üzerine kayıtlı, o halde cezayı o çeksin” mantığı bu özel düzenlemede hukuken sakattır.
Drift cezası plaka üzerine yazılabilir mi?
Uygulamada en çok kafa karıştıran pratik soru budur. Çünkü bazı trafik işlemleri “plakaya göre” tespit edilir. Fakat drift gibi m.67/d kapsamındaki özel yaptırımda şu gerçek gözden kaçırılamaz:
- Kanun sürücüyü hedef alır.
- Sürücü belgesinin geri alınması gerekir.
- Psikoteknik ve psikiyatri süreci sürücüyle ilgilidir.
- Beş yıl içinde ikinci ihlal hesabı sürücü üzerinden yapılır.
Bu yapı, drift cezasının basit bir “plaka cezası” olmadığını gösterir. Bu nedenle sürücünün belirlenmediği, fiilin kimin tarafından işlendiğinin ortaya konulmadığı, sadece araç tespitiyle işlem yapıldığı durumlar ciddi hukuki tartışma yaratır. Özellikle yaptırımın sürücü belgesi geri alma ve tekrarında iptale kadar gitmesi, fail tespitini merkezî hale getirir.
Kiralık araçta, şirket aracında veya başkasının arabasında drift yapılırsa ne olur?
Burada da kural değişmez.
Kiralık araçta drift yapılırsa ceza kime gider?
Aracı kullanan sürücüye. Araç kiralama şirketi, sırf malik olduğu için drift fiilinin faili haline gelmez. AYM kararının mantığı burada daha da görünürdür. Çünkü kiralama şirketinin, aracı kullanan kişinin her an ne yapacağını önceden bilmesi ve denetlemesi hayatın olağan akışına aykırıdır.
Şirket çalışanı şirket aracıyla drift yaparsa şirket sorumlu olur mu?
m.67/d bakımından doğrudan fiili sorumluluk sürücüdedir. Şirketin sırf araç sahibi olması, onu bu fiilin faili yapmaz. Araç hakkında trafikten men tedbirinin şirket aleyhine sonuç doğuracak şekilde uygulanması da AYM kararının ışığında ayrıca tartışmalıdır. Çünkü burada da malik ile fail ayrıdır.
Arkadaşın arabasını alıp drift yaparsan ruhsat sahibi ceza yer mi?
İdari para cezası ve ehliyet yönünden hayır; bunların muhatabı sürücüdür. Araç bakımından da AYM kararı nedeniyle, malik başkasının fiili nedeniyle cezalandırılamaz yaklaşımı geçerlidir.
2026’daki yüksek ceza tutarı, eski AYM kararını etkisiz hale getirir mi?
Hayır. Ceza miktarının 5.010 TL’den 140.000 TL’ye çıkması, anayasal ilkeyi değiştirmez. Hatta tam tersine, yaptırım ağırlaştıkça muhatabın kim olduğu sorusu daha da önemli hale gelir.
Aynı şekilde 2026’da eklenen “sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından gerçekleştirilir” hükmü de muhatap sorununu değiştirmez. Bu düzenleme, işlemi kimin yapacağını gösterir. Kime karşı yapılacağını yeniden tarif etmez. Muhatap meselesi hâlâ fiili işleyen sürücü üzerinden okunur.
Uygulamada polis yine de ruhsat sahibine işlem yaparsa ne olur?
Uygulama ile hukuk bazen aynı çizgide gitmez. Kolluk veya idare, bazen araç merkezli işlem tesis edebilir. Fakat böyle bir durumda şu savunma omurgası kurulur:
- m.67/d’de cezanın muhatabı sürücüdür,
- sürücü belgesi yaptırımı bunun açık göstergesidir,
- araç sahibi fiilin faili değildir,
- AYM 2019/14 kararı, sürücünün araç sahibi olmadığı halde araç üzerinde trafikten men yaptırımını Anayasa’ya aykırı bulmuştur,
- bu nedenle malik aleyhine başkasının fiiline dayalı yaptırım kurulamaz.
Sonuç olarak drift cezası kime karşı düzenlenir, ruhsat sahibinin hukuki durumu nedir?
Bu sorunun profesör düzeyinde ama net cevabı şudur:
Birinci sonuç: Drift fiilinin asli faili sürücüdür. İdari para cezası sürücüye düzenlenir.
İkinci sonuç: Sürücü belgesinin geri alınması, psikoteknik değerlendirme, psikiyatri muayenesi ve tekrarında iptal gibi yaptırımlar doğrudan sürücüyü hedef alır. Bunlar ruhsat sahibine sırf malik olduğu için yöneltilemez.
Üçüncü sonuç: Araç hakkında trafikten men tedbiri, sürücü ile araç sahibi aynı kişi ise uygulanabilir sonuç doğurur. Fakat sürücü araç sahibi değilse, Anayasa Mahkemesi kararı nedeniyle araç sahibinin başkasının fiilinden dolayı bu yaptırıma maruz bırakılması anayasal olarak kabul edilemez.Dördüncü sonuç: Ruhsat sahibi olmanın tek başına drift cezası bakımından otomatik sorumluluk doğurduğunu söylemek yanlıştır.
Beşinci sonuç: Güncel mevzuat, AYM kararıyla birlikte okunmalıdır. Sadece kanun cümlesine bakıp “araç her hâlde bağlanır” demek eksik ve riskli bir yorumdur.
Bu yüzden en doğru formül şudur:
Drift cezası sürücüye karşı düzenlenir. Ruhsat sahibi, sırf malik olduğu için başkasının drift fiilinden sorumlu tutulamaz. Araç hakkında trafikten men yaptırımı da sürücünün araç sahibi olmadığı hâllerde Anayasa Mahkemesi kararının çizdiği sınır içinde değerlendirilmek zorundadır.
