Platon ve Ariston’un Adalet Anlayışı: Bir Felsefi İnceleme

Adalet, sadece hukuk alanıyla sınırlı olmayıp, ahlaki değerler, toplumsal düzen ve bireysel haklar gibi çeşitli yönleriyle felsefenin önemli bir konusudur. Tarih boyunca felsefeciler, adaletin doğası ve nasıl elde edileceği üzerine çok sayıda teori geliştirmişlerdir. İki önemli filozof, Platon ve Ariston, bu konuda oldukça ilginç ve etkileyici düşüncelere sahip olmuşlardır.

Platon’un Adalet Anlayışı

Antik Yunan filozofu Platon’a göre adalet, bireyin ruhundaki üç temel unsuru dengede tutma sanatıdır. Bu unsurlar akıl (yönetici kısım), cesaret (koruyucu kısım) ve arzu (iştiha kısmı) olarak belirlenmiştir. Platon’a göre her birinin kendi işini yapması ve birbirine karışmaması, adaletin temelini oluşturur. Bireyin ruhunda bu unsurların dengede olması, kişinin adaletli olması anlamına gelir.

Platon ayrıca ideal bir toplumun adaletini de betimler. Toplumu, bireyin ruhuna benzer şekilde üç sınıfa ayırır: yöneticiler (akıl), askerler (cesaret) ve çiftçiler/üreticiler (arzu). Her sınıfın kendi görevini yerine getirdiği ve birbirine müdahale etmediği bir toplum, Platon’a göre adaletli bir toplumdur.

Platon’un bu adalet anlayışı birçok örnekle açıklanabilir. Örneğin, bir doktorun kendi alanında uzman olduğu ve hastalarını tedavi ettiği durumlarla, bir öğretmenin öğrencilerini eğittiği durumlar aynı prensibe uyar. Her iki durumda da, herkes kendi görevini yerine getirir ve başkalarının işine karışmaz. Bu, Platon’un adalet anlayışına uygundur.

Aristo’nun Adalet Anlayışı

Aristo, adaleti “eşitlik” temelinde değerlendirir. Ancak, bu eşitlik türü tam bir denklik anlamına gelmez; daha çok her bireyin hak ettiğini alması olarak anlaşılmalıdır. Aristo’nun adalet anlayışına göre, eşitlik kavramı, herkesin aynı şekilde muamele görmesi değil, bireylerin kendi durumları ve ihtiyaçlarına uygun bir şekilde muamele görmesi anlamına gelir. Bu nedenle, Aristo’nun adalet kavramı genellikle “hak ettiği gibi muamele görmek” olarak ifade edilir.

Aristo’nun adalet anlayışının örnekleri çeşitli şekillerde bulunabilir. Örneğin, bir öğrenci sınavda iyi bir not almak için çok çalışırsa, Aristo’nun adalet anlayışına göre bu öğrencinin iyi bir not alması gerekir. Başka bir örnekte, bir işçi hafta sonu fazla mesai yaparsa, bu ekstra çalışma için fazladan ücret almalıdır. Her iki durumda da, bireylerin çabalarının karşılığını alması, Aristo’nun adalet anlayışına uygundur.

Sonuç

Platon ve Aristo’nun adalet anlayışları, hala felsefi ve etik tartışmalarda büyük bir önem taşımaktadır. Her iki filozof da, adaletin bireysel ve toplumsal boyutlarını anlamamızı sağlayacak özgün ve derinlemesine teoriler sunmuşlardır. Onların adalet kavramlarına bakarak, hem kendi hayatımızı daha adil bir şekilde düzenlemek hem de toplumsal adaleti sağlamak için önemli fikirler edinebiliriz. Bu iki büyük düşünürün adalet anlayışlarının, adaletin doğası ve nasıl uygulanabileceği üzerine düşünmemize yardımcı olduğunu söyleyebiliriz.

Türk Hukuk Sistemi Aristo Adalet Anlayışına Yatkındır

Türk Hukuk Sistemi genel olarak karma bir yapıya sahiptir ve çeşitli hukuk sistemlerinden etkilenmiştir. Ancak, adalet anlayışı konusunda daha çok Aristo’nun “hak edenin hakkını alması” prensibi öne çıkar.

Öncelikle, Türk Ceza Kanunu’nun “suç ve ceza adaleti” ilkesi, Aristo’nun adalet anlayışına paraleldir. Bu ilke, suçu işleyen kişinin, işlediği suçun ağırlığına göre bir ceza alması gerektiğini ifade eder. Örneğin, hırsızlık suçu işleyen bir kişi, bu suçun ağırlığına uygun bir ceza alırken, daha ağır bir suç olan cinayet suçu işleyen bir kişi daha ağır bir ceza alır. Bu, Aristo’nun adalet anlayışına göre, herkesin hak ettiğini alması prensibine uygundur.

Aynı şekilde, Türk Borçlar Kanunu’ndaki “hizmetin karşılığı” ilkesi de Aristo’nun adalet anlayışına paralel bir yaklaşım sergiler. Bir işçi, çalıştığı saat ve yaptığı iş miktarına göre ücret alır. Eğer işçi fazladan çalışırsa, fazla mesai ücreti alır. Yani, her birey, emeğinin karşılığını alır. Bu da, Aristo’nun adalet anlayışının bir örneğidir.

Ancak, Platon’un adalet anlayışının da Türk Hukuku’nda bazı izlerini görebiliriz. Örneğin, Anayasa’da belirtilen devletin üç organı (yürütme, yasama ve yargı) arasında ayrı yetkilerin bulunması ve her bir organın kendi görevini yapması, Platon’un herkesin kendi işini yapması gerektiği ilkesine benzer. Bu da Platon’un adalet anlayışına işaret eder.

Sonuç olarak, Türk Hukuk Sistemi’nin adalet anlayışı, genellikle Aristo’nun adalet anlayışına daha yatkın olsa da, Platon’un adalet anlayışının da bazı öğelerini içerir. Her iki anlayışın da, hukukun uygulanması ve adaletin sağlanması konusunda önemli birer referans olduğunu söyleyebiliriz.

Related Posts

blank

İş Sözleşmesinin Kötü Niyetle Feshinde Kötü Niyet Tazminatı

Kötü Niyet Tazminatının Tanımı ve Amacı Kötü niyet tazminatı, Türkiye’deki İş Kanunu’nun 17. maddesinin 6. fıkrasında yer alan bir hükümdür ve belirli koşullar altında çalışanlara sağlanan bir koruma önlemidir. Bu tazminatın amacı, işçilerin iş güvencesi altında olmadıkları durumlarda, işverenler tarafından...
blank

İkamet İzni Nedir? İkamet İzni Nasıl Alınır?

Türkiye’de İkamet İzni Almanın A’dan Z’ye Rehberi Türkiye’de İkamet İzni Nasıl Alınır ve Başvuru Süreci Yabancı bir ülkenin vatandaşının Türkiye’de sürekli yaşamasına olanak sağlayan ikamet izni, belirli şartlara bağlı olarak Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından verilir. İkamet izni başvuruları, Türkiye’de...
blank

Avukatın Fotoğrafını Çalıp Sahte Bir Numaradan İnsanları Avukat Gibi Arayıp Dolandırma Suçu

Avukat Kılığına Girmiş Dolandırıcılar Son zamanlarda dolandırıcılar, avukatların bilgilerini çalarak veya zaten internete açık olan bilgileri kopyalayarak yeni bir profil oluşturmaktadırlar. Daha sonra dolandırıcılar sahte bir kimlik üzerine hat açmakta ve bu hattan avukat olarak oluşturdukları profil üzerinden insanların icra...
blank

Kadının Kocasının Soyadını Almasını Öngören Kuralın İptali

ANAYASA MAHKEMESİ KADINLARIN EVLENDİKLERİ EŞLERİNİN SOY ADLARINI ALMALARINI SAĞLAYAN HÜKÜM OLAN TÜRK MEDENİ KANUNU MADDE 187’Yİ İPTAL ETTİ Türkiye’de son dönemlerde gündemi meşgul eden bir konu, kadınların evlilik sonrasında kocalarının soyadını kullanmak zorunda kalmasıydı. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin aldığı karar ile...
blank

İnfaz Nasıl Hesaplanır? Online İnfaz Hesaplama

İçindekiler Giriş Yatar Hesabı Nedir? Cezaevindeki Hükümlülerin Durumu Hükümlülerin Cezalarının Hesaplanması İnfaz Hesabı Nedir? Koşullu Salıverme ve Denetimli Serbestlik Yatar Hesabı ve İnfaz Hesabı Arasındaki Farklar Yatar Hesapla Nedir? Yatar Hesapla Nasıl Yapılır? İnfaz Hesapla Nedir? İnfaz Hesapla Nasıl Yapılır?...
blank

Bireysel Başvuruda Güvence Altına Alınan Haklar

Neden Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Yapılır ? Bireysel başvuru, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası tarafından güvence altına alınan temel hak ve özgürlükler ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki hakların ihlal edilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapılan bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru kurumu, adli,...
blank

Davalar Neden Çok Uzun Sürüyor?

Davaların yıllarca uzaması, bir türlü bitmek bilmemesi insanların adalete olan inancını sarsmakta, yargı görevi yapan hakimleri, personeli ve avukatları da baskı altına almaktadır. Vatandaş enflasyon karşısında paranın erimesini dert etmekte, avukatlar da yıllarca dosyayı takip edip duruşmalara koşturmaktan perişan olmaktadır....
kira avukat kiracı

Kira uyarlama davası nedir?

Kiranın yeni koşullara uyarlanması için bilinmesi gerekenler, çeşitli kira sözleşmelerine göre emsal kararlarla incelenmesi

Yorum Bırakın

Recent Articles

blank
Nisan 9, 2024
İcra Borcum Var Ne Yapmam Gerekir?
blank
Nisan 8, 2024
Eşcinsel Dolandırıcılığı Tuzağı Gay Gibi Şantaj ve İfşa Suçu
blank
Nisan 4, 2024
Kredi Kart Aidat İadesi Nasıl Alınır?
blank
Nisan 3, 2024
İmara Aykırı Yapılarda Devlet Ne Yapar? Pratik Özet
blank
Nisan 2, 2024
Oy Kullanmama Cezası Nedir?
blank
Nisan 1, 2024
Yapı Tatil Zaptıyla İmara Aykırı Yapının Düzeltilmesi İçin 30 Gün Süre Verilmezse Ne Olur?
blank
Nisan 1, 2024
Yapı Tatil Tutanağı Nasıl Düzenlenir ve İptal Edilir
blank
Mart 29, 2024
Kıdem Tazminatında Tavan Uygulama Sınırı Nedir?
blank
Mart 29, 2024
Ortaklığın Giderilmesi İzalei Şuyu Davası Açılamayan Yasak Olan Haller
blank
Mart 28, 2024
KVKK AYDINLATMA METNİ
blank
Mart 27, 2024
Ramazan Ayında Oruçlu İşçi Yemek Ücreti İsteyebilir Mi?
blank
Mart 25, 2024
İş Sözleşmesinin Kötü Niyetle Feshinde Kötü Niyet Tazminatı
blank
Mart 22, 2024
İmar Planına Karşı İptal Davası ve İtiraz
blank
Mart 22, 2024
Öğlen Yemek Molası Yapmayan İşten Erken Çıkabilir Mi?
blank
Mart 21, 2024
Engelli Heyet Sağlık Raporuna Karşı İptal Davası Nasıl Açılır?
× Avukata Sor