Gaziantep BAM’ın Çarpıcı Kararından Çıkan Dersler
Bazı konular vardır; hukukla teknoloji tam ortada çarpışır. Haber ajanslarının hazırladığı içerilerin internet sitelerinde “kopyalanıp yapıştırılması” da tam olarak böyle bir alan. Klasik basın mantığı “yayım” der, internet ise “erişim”. Mahkemeler de uzun süredir bu çizgiyi nereye çekeceğini tartışıyor.
İşte tam bu noktada Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi’nin verdiği karar, internette haber paylaşan herkes için büyük önem taşıyan bir ilke ortaya koydu:
Haber metinlerini internet sitesine koymak, Basın Kanunu’ndaki “yeniden yayım” suçunu oluşturmaz; FSEK 71 kapsamındaki eser ihlali suçunu da oluşturmaz.
Haberin İnternette Yayınlanması Suç mudur? Ajans Haberini Kopyalamak FSEK 71 Kapsamına Girer mi? Basın Kanunu 24 İnternete Uygulanır mı?
Kararda mahkeme çok net bir çizgi çekti:
1. İnternette haber paylaşmak “yayım” değildir.
Basın Kanunu 24’teki suç “basılmış eserin yeniden yayımıdır”. Yani gazete, dergi, basılı mecra. İnternet yayını, bu tanıma girmez.
2. Haberler FSEK anlamında “eser” niteliği taşımaz.
Haber; rutin, günlük, halkın bilgisine sunulan bir “vakıa bildirimidir”. Söz, kurgu veya hususiyet barındırmazsa eser niteliği yoktur.
3. Bu yüzden FSEK 71’deki hapis cezası öngören suç da oluşmaz.
Mahkeme, Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına dayanarak;
standart bir haberin kopyalanıp internet sitesinde yayınlanmasının FSEK 71/1 kapsamında suç sayılamayacağını açıkça belirtti.
Ajans Haberini Kaynak Göstermeden Yayınlamak Suç Sayılır mı? İnternet Sitesi “Yayım” Kavramına Girer mi? Haberler Eser Niteliği Taşır mı?
Bu soru, özellikle haber siteleri için kritik.
Cevap:
Ceza hukuku bakımından hayır, suç değil.
Ama kararın altını çizdiği çok önemli bir ayrıntı var:
Bu davranış tamamen hukuka uygundur demek değil.
Ceza hukuku bir şeyin suç olmadığını söyler ama özel hukuk (tazminat) tarafında yine de sorumluluk gündeme gelebilir.
Mahkeme açıkça diyor ki:
– Bu eylem ceza kapsamına girmez.
– Ama bu içerik haksız rekabet, ticari itibar zedeleme veya sözleşmeye aykırılık oluşturuyorsa özel hukukta tazminat talebi mümkündür.
– Ceza hukuku bunu suç olarak tanımlamadığı için beraat verilmiştir.
İnternetten Haber Çalmak Ceza Doğurur mu? Gazete Münderecatı Nedir? Haberler Fikri Haklarla Korunur mu?
Gazete münderecatı, FSEK’te tanımlanan “eser niteliği taşımayan günlük haber içerikleri”dir.
Mahkeme bu davadaki haberlerin de bu sınıfa girdiğini tespit etti.
Bunun anlamı:
1. Haber içerikleri eser değildir.
Dolayısıyla Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ceza yaptırımı yoktur.
2. Bu içerikleri internet üzerinden paylaşmak suç değildir.
3. Ancak ajans sözleşmenizi ihlal ettiyseniz, tazminat riski vardır.
Özetle karar şunu söylüyor:
“Bu iş ceza hukuku kapsamında suç değildir ama ajansla aranda sözleşme varsa ya da yanlış haberle başkasına zarar verirsen, özel hukuk sorumluluğu doğabilir.”
Bu Kararın Hayata Dokunan Anlamı: Gazeteciler İçin Ne, Haber Siteleri İçin Ne Değişti?
- Ajans haberlerini ceza tehdidi olmaksızın internette paylaşmanın sınırı genişledi.
- Haber içerikleri, eser olarak korunmadığı için FSEK 71’den ceza verilmesi mümkün değil.
- Basın Kanunu 24 sadece basılı yayınlara uygulanır. İnternet bu kapsamda değildir.
- Ceza hukuku dışı sorumluluk (tazminat) ihtimali devam eder.
Bu yüzden haber siteleri açısından şu ayırt edici cümle çok önemlidir:
“Ceza davasından kurtuldun ama tazminat davasından muaf değilsin.”
Bu karar hem basın özgürlüğünün sınırlarını netleştiriyor, hem de ajansların içeriği üzerindeki fikrî hak tartışmasını hukuki zemine oturtuyor.
Haber Kopyalama Davalarında Avukat Arıyorum Diyorsanız…
Bu tür davalar, “eser mi–haber mi”, “yayım mı–erişim mi”, “ceza hukuku mu–özel hukuk mu” gibi teknik ayrımlara dayanır.
Yanlış değerlendirme, hem tazminat hem ceza yönünden ciddi sonuçlar doğurabilir.
Eğer:
• Sitenizde kullanılan haber nedeniyle şikâyet aldıysanız,
• Ajans haberiniz izinsiz yayınlandıysa,
• FSEK 71 mi, Basın Kanunu 24 mü uygulanır bilmiyorsanız,
• Tazminat ya da ceza riskiyle karşı karşıyaysanız…
Bu konuda doğru hukuki stratejiyle ilerlemek kritik önem taşır.
