Bazen bir insan hayatının yönünü değiştirecek bir sınavdan geçer. Fiziki yeterlilik sınavını geçer, mülakattan çıkar, heyecanla sonucu bekler. Sonra tek bir kâğıt gelir: “Uzman Erbaş Olamaz.”
Birçok kişi bu noktada her şeyin bittiğini düşünür.
“Devlete karşı dava kazanılmaz” denir.
“Sağlık raporu kesin karardır” denir.
Oysa idare hukukunda gerçek biraz farklıdır.
Ankara İdare Mahkemesi’nin verdiği bu karar, askeri personel alımlarında sağlık raporlarının da yargı denetimine tabi olduğunu açık biçimde gösteren önemli bir örnektir.
Uzman erbaş alımında sağlık raporu olumsuz çıkarsa dava açılabilir mi?
Evet, açılabilir.
Uzman erbaş alımlarında sağlık şartı 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve buna dayanılarak çıkarılan Uzman Erbaş Yönetmeliği ile düzenlenir.
Yönetmeliğin 6. maddesine göre adayların;
sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu tam teşekküllü hastane raporuyla kanıtlaması gerekir.
İdare genellikle şu yöntemi izler:
- Aday hastaneye sevk edilir
- Sağlık kurulu raporu düzenlenir
- Olumsuz rapor gelirse adaylık sona erdirilir
Ancak bu rapor idari işlemin dayanağıdır.
Dolayısıyla rapora dayanılarak yapılan işlem de idare mahkemesinde dava konusu yapılabilir.
Psikolojik Sağlık Durumu
Eğer geçmişteki tanı; reaktif ve tekrarlamayan bir durumsa, tedavi süresi üç aydan kısa sürmüşse, hastane yatışı veya intihar girişimi gibi ağır belirtiler içermiyorsa ve güncel muayenede bir bulgu saptanmamışsa kişi “sağlam” kabul edilebilir. Ancak uzman erbaş adayları için bu şartlara ek olarak yukarıda belirtilen son 3 yılın tertemiz olması şartı aranır
Uzman erbaş sağlık raporu davalarının çoğu neden açılıyor?
Bu tür davaların önemli bir kısmı psikiyatrik kayıtlar nedeniyle ortaya çıkar.
Aday yıllar önce bir psikiyatri doktoruna görünmüştür.
Bazen tek bir reçete kaydı vardır.
Bazen yanlış tanı konulmuştur.
Sağlık kurulları çoğu zaman bu geçmiş kayıtları görüp doğrudan şu kararı verir:
“Uzman Erbaş Olamaz.”
İşte bu dosyada da tam olarak böyle bir durum yaşanmıştır.
Bu davada adayın başına ne geldi?
Davacı aday 2024 yılı uzman erbaş alımına başvurur.
Sınav süreçleri sorunsuz geçer:
- fiziki yeterlilik
- mülakat
- seçim aşaması
Hepsi başarıyla tamamlanır.
Sorun sağlık muayenesinde ortaya çıkar.
Aday önce Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesine sevk edilir.
Bu hastane “Uzman Erbaş Olamaz” raporu verir.
Aday rapora itiraz eder.
Bu kez Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesine gönderilir.
Burada “Uzman Erbaş Olur” raporu düzenlenir.
İki rapor çeliştiği için süreç hakem hastaneye gider.
Hakem hastane:
Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Bu hastane tekrar “Uzman Erbaş Olamaz” raporu verir.
İdare de bu rapora dayanarak adaylığı sona erdirir.
Mahkeme bu noktada ne yaptı?
Çoğu kişi burada davanın kaybedileceğini düşünür.
Çünkü idareler genellikle şunu savunur:
Hakem hastane raporu kesindir.
Ankara İdare Mahkemesi ise farklı bir yaklaşım benimsedi.
Mahkeme şu tespiti yaptı:
Sağlık durumunun değerlendirilmesi uzmanlık gerektiren bir konudur.
Bu nedenle mahkeme dosyayı yeniden inceletti.
Davacı bu kez mahkeme kararıyla Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildi.
GATA raporu davanın kaderini değiştirdi
Gülhane Eğitim Araştırma Hastanesi sağlık kurulu dosyayı ayrıntılı şekilde değerlendirdi.
Raporun temel tespiti şuydu:
- Son üç yıl içinde psikiyatrik tanı veya tedavi kaydı bulunmuyor
- Bu nedenle aday psikiyatrik açıdan sağlam kabul edilir
Kurul raporunda açık şekilde şu ifade yer aldı:
“Psikiyatrik açıdan sağlamdır. Uzman erbaş olur.”
Bu rapor mahkeme için belirleyici oldu.
Mahkeme neden iptal kararı verdi?
Mahkeme kararını Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği hükümlerine dayandırdı.
Yönetmelikte yapılan değişiklikle şu kriter getirilmişti:
Son üç yıl içinde psikiyatrik tanı veya tedavi kaydı bulunmayan aday sağlam kabul edilir.
Mahkeme şu sonuca ulaştı:
Davacı bu şartı sağlamaktadır.
Dolayısıyla;
uzman erbaş adaylığının sonlandırılması hukuka uygun değildir.
Sonuç olarak mahkeme:
işlemin iptaline karar verdi.
Bu karar askerî personel davaları için neden önemli?
Bu karar üç önemli mesaj içeriyor.
Birincisi:
Sağlık kurulu raporları kesin ve tartışılmaz değildir.
İkincisi:
Mahkeme gerek görürse yeni hakem hastane incelemesi yaptırabilir.
Üçüncüsü:
Geçmişteki tek bir psikiyatrik kayıt otomatik elenme sebebi sayılmaz.
Önemli olan adayın güncel sağlık durumudur.
