Korsan Program Kullanmanın Cezası Nedir?
Günümüzde mimarlık ofisinden reklam ajansına kadar pek çok işletme, iş akışını hızlandırmak için profesyonel yazılımlara ihtiyaç duyuyor. Fakat lisans ücretlerinin yüksekliği ya da “Zaten kim fark eder?” düşüncesi, bazı şirketleri korsan yazılım kullanımına itiyor.
Sonra bir gün kapı çalıyor: “Tespit yapıldı, yazılımlar lisanssız.”
Ve işte asıl hukuki süreç tam da burada başlıyor.
Bu yazıda İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi’nin 04.10.2019 tarihli kararını herkesin anlayacağı bir dille yorumlayarak, lisanssız yazılım kullanımının doğurduğu tazminat, üç kat bedel, belirsiz alacak davası ve rayiç bedel sorunlarını tüm yönleriyle açıklıyorum.
Lisanssız Yazılım Kullanmak Tazminat Doğurur mu? Bu Durumda Belirsiz Alacak Davası Açılabilir mi? Yazılımın Rayiç Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Davanın temelinde, mimarlık hizmeti sunan bir şirketin, davacı global yazılım şirketine ait 3 adet lisanssız program kullanması bulunuyor.
Tespit raporunda programların kurulu, çalışır durumda olduğu belgelendi. Ancak satın alındığına dair fatura veya lisans kaydı yoktu.
Davacı ne talep etti?
– FSEK m.68 gereği rayiç bedelin üç katına kadar tazminat,
– İlk aşamada 31.729 TL (fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak),
– Ve bunun belirsiz alacak davası olarak görülmesini.
Sorun neydi?
İlk derece mahkemesi şöyle dedi:
— “Sen zaten yazılımı satan şirketsin. Kendi ürününün fiyatını biliyorsun. Nasıl ‘belirsiz alacak’ olur?”
Ve davayı dava şartı yokluğundan reddetti.
İşte BAM burada devreye girdi.
FSEK 68’e Göre Üç Kat Tazminat Ne Zaman İstenebilir? Mahkeme Yazılım Bedelini Nasıl Belirler? Kampanyalı–Kampanyasız Fiyat Farkı Etkili mi?
Bölge Adliye Mahkemesi çok kritik bir noktanın altını çizdi:
1) Yazılımın değeri sabit değildir.
Kampanya, sürüm yılı, ürünün eski–yeni versiyonu, kullanım süresi, çoklu lisans alımı gibi birçok değişken fiyatı etkiler.
2) Rayiç bedel tamamen piyasa koşullarına bağlıdır.
Bu nedenle davacı şirket bile ürünün gerçek değerini bilirkişi incelemesi yapılmadan belirleyemez.
3) Dolayısıyla tazminat tutarı davanın açıldığı anda belirli değildir.
Bu nedenle belirsiz alacak davası mümkündür.
Mahkeme şu yolu izledi:
– FSEK m.68 gereği tazminat;
• “Sözleşme yapılsaydı istenebilecek bedel”
• veya “rayiç bedel” esas alınarak belirlenir.
– Bu bedelin bireysel olarak hesaplanması, teknik bilirkişi çalışması gerektirir.
– Yazılımın sürüm yılı eski olabilir; bu da fiyatı etkiler.
– Bu nedenle davacının yazılımı satıyor olması, bedeli önceden tam olarak bileceği anlamına gelmez.
Belirsiz alacak davası açılabilir. İlk derece mahkemesinin davayı reddi hatalıdır.
Bilgisayar Programı İzinsiz Kullanıldığında Ne Olur? Yazılımın Eski Sürüm Olması Tazminatı Düşürür mü? Davacı Neden Belirsiz Alacak Açabilir?
BAM’ın ortaya koyduğu içtihat niteliğindeki görüş:
1) Eski sürüm–yeni sürüm ayrımı önemlidir.
Yazılımın amortismanı, güncelliği, kullanım potansiyeli, fiyatı düşürür veya artırır.
2) Lisanssız kullanım, mali hak tecavüzüdür.
FSEK m.68 devreye girer, üç kat bedel talep edilebilir.
3) Belirsiz alacak davasının şartları oluşmuştur.
Çünkü tazminatın hukuki ve teknik değerlendirmelerle kesinleşmesi gerekir.
4) Davacının yazılımın satıcısı olması bu durumu değiştirmez.
Mahkeme özellikle vurguluyor:
“Davacı, ürünün satış fiyatını bilse bile tazminata esas rayiç bedeli bilemez.”
BAM’ın Kararı: Belirsiz Alacak Davası Kabul Edilebilir
– Davacının istinafı kabul edildi,
– İlk derece mahkemesinin kararı kaldırıldı,
– Dosya davanın görülmesi için geri gönderildi,
– Harç ve giderler davalıya yükletildi.
Bu karar, yazılım sektörünü yakından ilgilendiren; özellikle mimarlık, reklamcılık ve medya şirketlerinin sıklıkla karşılaştığı lisanssız kullanım tespitlerine ilişkin önemli bir içtihat niteliği taşır.
Lisanssız Yazılım Soruşturmaları, Tazminat ve Belirsiz Alacak Davası Hakkında Avukat Arayanlar İçin
Lisanssız yazılım tespitleri genellikle bir sabah kapıya gelen bilirkişi ekibiyle başlıyor.
Ardından hem cezai süreç (FSEK 71 – çoğaltma suçu) hem de hukuki tazminat süreci devreye giriyor.
Bu yazıdaki karar, özellikle tazminatın nasıl belirleneceği konusunda emsal niteliğinde.
Eğer şirketinizde yapılan tespitin hukuken doğru olup olmadığını merak ediyorsanız, yazılımın güncel değerinin nasıl hesaplanacağını bilmiyorsanız veya belirsiz alacak davası açma gerekliliğini anlamak istiyorsanız, hukuki destek almak kritik önem taşır.
