Bu sıcakta klimayı kapatmak mobbing midir?
İşyerinde klimayı kapatmak haklı fesih sebebi olabilir mi?
Yazın ortası. Dışarısı 40 derece. İçerisi daha beter. Camlar kapalı. Hava sirkülasyonu yok. Ama işyerinde klima açılmıyor. “Elektrik faturası fazla geliyor”, “klima üşütüyor”, “ses yapıyor” gibi bahanelerle çalışanlar adeta kavruluyor.
Peki bu durum sadece rahatsızlık mı, yoksa işçinin temel haklarının ihlali anlamına mı geliyor?
İşte bu yazıda sorunun cevabını hem İş Hukuku hem de mobbing kavramı üzerinden detaylıca ele alacağız.
Klima Açılmaması Mobbing Sayılır mı?
Kısaca cevap: Evet, bazı koşullarda işyerinde klima açılmaması mobbing sayılabilir.
Mobbing, Türk hukukunda açıkça tanımlanmış bir kavram değildir ancak Yargıtay kararları, İş Kanunu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ile şekillendirilmiştir.
Mobbing nedir?
- Sistematik, sürekli ve kasıtlı psikolojik baskı.
- Kişinin iş ortamından soğutulması, yıldırılması ve ayrılmaya zorlanması.
Eğer işveren, çalışanlara uygun ve sağlıklı bir çalışma ortamı sağlamıyorsa, hatta bilerek ve sistematik şekilde bu ortamı kötüleştiriyorsa bu durum mobbing kapsamında değerlendirilebilir.
Aşırı Sıcakta Çalışmak İş Sağlığı ve Güvenliği İhlalidir
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre işverenin asli yükümlülüklerinden biri, çalışanına sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sunmaktır.
İşverenin sorumlulukları şunlardır:
- Ortam sıcaklığını çalışma koşullarına uygun hale getirmek,
- Çalışan sağlığını tehdit eden durumları önlemek,
- Klima gibi teknolojik imkanları verimli ve adil şekilde sağlamak.
Aksi halde:
- İşçinin sağlığı bozulabilir,
- Performansı düşer,
- İş kazası riski artar,
- İşveren hem tazminat hem de idari ceza riski ile karşılaşır.
Yargıtay Ne Diyor?
Yargıtay’ın birçok kararında, çalışma koşullarının işçinin sağlığını ciddi şekilde tehdit etmesi halinde işçinin haklı nedenle iş akdini feshedebileceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, aşırı sıcak, havasız ortamda, uzun süreli çalışma dayatması da “çalışma koşullarında esaslı değişiklik” ve/veya mobbing olarak yorumlanabilir.
İşçi Ne Yapabilir?
1. Durumu yazılı olarak bildirin:
İşverene veya insan kaynaklarına yazılı olarak durumu anlatan, sağlık sorunları yaşanabileceğini belirten bir bildirim yapılmalıdır.
2. Sağlık raporu alın:
Aşırı sıcak nedeniyle tansiyon, baş dönmesi, bayılma gibi durumlar yaşanıyorsa sağlık kuruluşlarından belge alın.
3. Noter kanalıyla ihtarname çekin:
İşverenin yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle, çalışma ortamının uygun hale getirilmesi talep edilebilir.
4. İş sözleşmesini haklı nedenle feshedin:
Koşullar değişmiyor ve sağlığı tehdit etmeye devam ediyorsa, İş Kanunu m.24/II-f gereğince işçi haklı nedenle fesih hakkını kullanabilir ve kıdem tazminatını talep edebilir.
5. Mobbing davası açılabilir:
Psikolojik baskının sistematik olduğu ispat edilebilirse, ayrıca manevi tazminat davası da açılabilir.
İşveren Ne Yapmalı?
İşverenin, yaz aylarında mümkünse klima açmalı, klima açmaya uygun olmayan bir işletme ise havalandırma için gerekli önlemleri mutlaka almalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İşyerinde klima yoksa işverene dava açabilir miyim?
Eğer ortam sağlıksız ve aşırı sıcaksa, dava açmak mümkündür. Önce yazılı başvuru ve sağlık raporu ile süreç başlatılmalıdır.
Klima çalışıyor ama müdür sürekli kapattırıyor. Bu mobbing midir?
Evet, özellikle tek bir kişiyi hedef alıyorsa veya sistematikse mobbing sayılabilir.
Bu nedenle işi bırakırsam tazminat alabilir miyim?
Evet. İş Kanunu madde 24’e göre, iş sağlığını tehlikeye sokan durumlar haklı fesih sebebidir.
Çalışma Ortamı İnsan Onuruna Uygun Olmalı
İşçi; verimli çalışabileceği, nefes alabileceği, sağlığının tehdit edilmediği bir ortamı hak eder. Bu, lütuf değil kanuni bir zorunluluktur. Klimalı ofisler ya da serinletici çözümler, maliyetten çok insan hakları meselesidir.
Ofiste Aşırı Sıcakta Çalışmak Zorunda mısınız?
Eğer siz de çalıştığınız ortamda klimalar kapalı, sıcaklık dayanılmaz hale gelmişse ve bu durum sistematik hâle gelmişse, bu bir hak ihlalidir. Sessiz kalmayın. Önce yazılı bildirim yapın, sonra gerekirse hakkınızı arayın.
Klima Açmayan İşyerine Karşı Ne Yapabilirim Diyorsanız…
İşyerinizde klimayı bilinçli olarak kapatıyorlar, sağlığınız tehlikeye giriyor, buna rağmen çözüm üretilmiyorsa hukuki süreç başlatabilirsiniz.
Mobbing davaları, haklı fesih talepleri ve tazminat süreci hakkında bilgi almak istiyorsanız işdavaları alanında uzman bir avukatla çalışın.
