Gündelik hayatta kullanılan bazı kelimeler vardır. Söyleyen “şaka yaptım” der, duyan “onuruma saldırı” der. İşte “yamyam” kelimesi tam bu gri alanın ortasında durur. Mahkeme önüne geldiğinde ise mesele artık basittir: Bu söz, bir insanın şeref ve saygınlığını zedeliyor mu?
Bu yazıda, Yargıtay kararları ışığında “yamyam” ifadesinin hangi durumda hakaret sayıldığını, hangi durumda ceza sorumluluğunu azaltabileceğini net şekilde ortaya koyuyorum.
Yamyam demek hakaret midir?
Türk Ceza Kanunu m.125’e göre hakaret; bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide eden somut fiil isnadı veya sövme şeklinde gerçekleşir.
“Yamyam” kelimesi, bir kişiyi insanlık dışı, aşağılayıcı ve ilkel bir varlık gibi göstermeye yönelik bir ifadedir. Bu nedenle Yargıtay uygulamasında hakaret olarak kabul edilmektedir.
Nitekim şu olayda açıkça suç sayılmıştır:
Polislere hitaben “yamyam mısınız” diyen sanığın mahkûmiyeti Yargıtay tarafından onanmıştır.
Bu kararın temel mantığı şudur:
Bu ifade, muhatabı küçük düşürür. Eleştiri değildir. Aşağılama içerir.
“Yamyam mısınız?” demek eleştiri mi yoksa hakaret mi?
Bu ayrım kritik. Çünkü her sert söz hakaret değildir.
Eleştiri;
– Somut bir davranışa yönelir
– Kamu yararı taşıyabilir
– Kişiyi aşağılamaz
Hakaret ise;
– Kişinin şahsına yönelir
– Küçültücü ve aşağılayıcıdır
“Yamyam mısınız?” ifadesi,
bir davranışı değil, kişiliği hedef alır.
Bu yüzden Yargıtay, bu tür sözleri ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirmez.
Karşılıklı hakaret varsa ceza düşer mi?
İşte çoğu kişinin bilmediği kritik nokta burada.
TCK m.129 devreye girer.
Bu maddeye göre:
Hakaret karşılıklıysa, hâkim cezayı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.
Örnek olay:
Sanık, kendisine “yamyam yine içiyor” denildiğini savunuyor.
Mahkeme bu iddiayı incelemeden karar verirse, bu hukuka aykırıdır.
Yargıtay bu nedenle bozma kararı vermiştir.
Buradan çıkan sonuç net:
Eğer hakaret ilk sizden çıkmamışsa, ceza sorumluluğunuz değişir.
“Sanığın katılanların “Yamyam yine içiyor” biçiminde küfrettiklerine ilişkin savunması karşısında, olayın çıkış nedeni ve gelişimi üzerinde durularak TCK’nın 129. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması kanuna aykırı…”
Yargıtay 4. CD Esas: 2012/31385 Karar: 2014/1435 Tarih: 21.01.2014
” Eylemin (Polislere hitaben: Her 20 kilometrede bir radar mı olur, siz bundan prim kazanıyorsunuz, yamyam mısınız) doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu, cezanın kanuni bağlamda uygulandığı anlaşıldığından, sanık …’in ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla, tebliğnameye uygun olarak, temyiz davasının esastan reddiyle hükmün (mahkumiyet) onanmasına…”
Yargıtay 18. CD Esas: 2018/5369 Karar: 2018/13718 Tarih: 25.10.2018
