Korsan Maç Yayıncısı Hangi Suçlardan Yargılanır? Selçuksports Sahibi Tek Ceza mı Alır? Kaçak Yayında Kaç Ayrı Suç Var?
Çoğu insan kaçak yayın sitesinin en fazla kapatılacağını sanır. Oysa o ekranı yöneten kişiyi bekleyen şey tek bir suç değildir. Selçuksports’un sahibi Selçuk Yılmaz’ın tutuklanması bunu gösterdi. Tek bir sitenin içine, birbirinden ayrı kanunları ihlal eden birden fazla suç sıkışmış durumda. Asıl soru da burada: Bu kişi bütün bu fiillerden tek ceza mı alır, yoksa her biri ayrı ayrı mı hesaplanır?
Korsan maç yayını hangi kanunları ihlal eder? Selçuksports olayında kaç ayrı suç var? Bu fiiller aynı çatı altında mı toplanır?
Burada dört ayrı kanun devrede. Her biri farklı bir değeri korur.
İzinsiz yayın, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na (FSEK) girer; korunan değer telif ve yayın hakkıdır. Kullanıcıyı bahse yönlendirmek 7258 sayılı Kanun’a girer; korunan değer devletin bahis düzenidir. Bu gelirin meşru gösterilmesi TCK’nın aklama suçunu, beyan dışı bırakılması ise vergi suçunu doğurur. Dört ihlal, dört ayrı korunan menfaat. Bu ayrım, yazının sonundaki “tek ceza mı” sorusunun cevabını baştan belirler.
Maçı izinsiz yayınlamak telif suçu mu? beIN’in yayını FSEK’te nasıl korunuyor? Korsan yayının cezası nedir ve neden şikâyete bağlı?
Bir maçın canlı yayını, onu üreten kuruluşun korunan hakkıdır. FSEK, radyo-televizyon kuruluşlarının yayınlarını bağlantılı hak kapsamında korur (m.80). Bir yayının işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletilmesi hakkı da münhasıran hak sahibine aittir (m.25).
Şifreli bir yayını alıp binlerce kişiye izinsiz yeniden iletmek, doğrudan bu hakların ihlalidir. FSEK m.71/1, bir yayını hak sahibinin yazılı izni olmadan çoğaltan, yayan veya umuma ileten kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ya da adli para cezası verir. Yayın 500 bin kişiye ulaştığında “kişisel kullanım” savunması tümüyle kapanır.
Bir futbol maçının kendisi klasik anlamda “eser” sayılmaz; bir spor olayı yaratıcı bir fikir ürünü değildir. Korunan şey maç değil, yayının kendisidir. FSEK bunu eser hukukuyla değil bağlantılı haklarla korur. Yayın kuruluşları, kendi yayınları üzerinde tespit, eş zamanlı/gecikmeli/yeniden iletim, uydu veya kablo ile dağıtım, çoğaltma, dağıtma, umuma açık mahallerde iletme, dijital ortamda umuma erişim sağlama, yayın sinyallerini umuma iletme ve şifreli yayınlarını çözme yetkilerine sahiptir. Bunlar yalnızca mali haklardır; yayın kuruluşlarına manevi hak tanınmamıştır. beIN’in Süper Lig yayını tam da bu m.80 korumasına girer.
Bu suçun tek pratik zaafı şikâyete bağlı olmasıdır. Yayın hakkı sahibinin, fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı ay içinde şikâyetçi olması gerekir; dava Fikrî ve Sınaî Haklar Ceza Mahkemelerinde görülür. Soruşturmanın korsan yayından değil de bahisten duyurulmasının nedeni budur. Bahis suçu şikâyet beklemez.
Yasa dışı bahis cezası ne kadar? 7258 sayılı Kanun bahsin her türünü ayrı mı cezalandırır? Reklam vermek ile bahis oynatmak aynı ceza mı?
7258 sayılı Kanun’un 5. maddesi, bahisle ilgili her fiili ayrı ayrı cezalandırır. Ceza, kişinin zincirin neresinde durduğuna göre değişir.
Bahis oynatan ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayan kişi (m.5/1-a) üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası alır. Yurt dışında oynatılan oyunun internetle Türkiye’den oynanmasına erişim sağlayan kişi (m.5/1-b) dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşır. Bahisle bağlantılı para naklini aracılık eden kişi (m.5/1-c) üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para alır. Reklam vererek veya başka yolla bahse teşvik eden kişi (m.5/1-ç) bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para alır. Bahsi yalnızca oynayan kişi ise suç değil kabahat işler ve idari para cezasına çarptırılır.
Selçuk Yılmaz’a kamuoyuna yansıyan vasıf teşviktir, yani m.5/1-ç. Bunun nedeni, sitenin bahse doğrudan değil reklam ve yönlendirmeyle bağlanmasıdır. Ancak soruşturmada sitenin bahis trafiğine yer veya imkân sağladığı ya da para nakline aracılık ettiği belirlenirse, vasıf m.5/1-a veya c’ye tırmanır ve ceza ağırlaşır.
Bahis suçu TCK’daki kumar oynatma suçuna girer mi? TCK m.228 ile 7258 sayılı Kanun farkı nedir? Kumar ile bahis neden ayrı değerlendirilir?
Bu, çoğu kişinin karıştırdığı yerdir. TCK m.228, kumar oynanması için yer ve imkân sağlamayı suç sayar ve bir yıldan üç yıla kadar hapis ile adli para cezası öngörür. Kanun kumarı, kazanç amacıyla oynanan ve kâr ile zararın talihe bağlı olduğu oyun olarak tanımlar.
Ama spor bahsi kumar değildir. Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis, 7258 sayılı Kanun’la ayrıca düzenlenmiştir. 7258’in bahis hükümleri, TCK m.228’e göre özel normdur. Özel norm varken genel norm uygulanmaz; spor bahsinde fail hakkında öncelikle 7258 işletilir. TCK m.228 ancak sitede futbol bahsinden ayrı, casino veya slot türü bir talih oyunu da oynatılıyorsa devreye girer. Selçuksports tablosunda görünen fiil spor bahsine yönlendirme olduğundan, kumar oynatma suçu bu kısma uygulanmaz.
Bir not daha: bahsi oynamak da kumar oynamak da kişinin kendisi için suç değil kabahattir. Bahis oynayan 7258’le, kumar oynayan Kabahatler Kanunu’yla idari para cezası alır. Suç olan, oynatmak ve oynamayı sağlamaktır.
Sanık bütün bu suçlardan tek ceza mı alır? Fikri içtima bu olayda uygulanır mı? Cezalar nasıl birleşir?
Ceza hukukunun temel kuralı tektir: kaç fiil varsa o kadar suç, kaç suç varsa o kadar ceza. Her suç kendi cezasını doğurur ve her ceza bağımsızdır. Bunun istisnaları sayılıdır.
Fikri içtima (TCK m.44) bu istisnalardan biridir. Tek bir fiille birden fazla farklı suç oluşursa, fail yalnızca en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. Şartı “tek fiil”dir. Selçuksports olayı bu şarta uymaz. Maçı yayınlamak ayrı bir fiil, bahse yönlendirmek ayrı bir fiil, geliri aklamak ve vergiyi gizlemek bambaşka fiillerdir. Üstelik her biri farklı bir değeri korur. Tek fiil yoksa fikri içtima yoktur. Burada gerçek içtima geçerlidir; her suç ayrı cezalandırılır.
Devreye giren asıl kavram zincirleme suçtur (TCK m.43). Aynı suç işleme kararıyla aynı suç değişik zamanlarda tekrar tekrar işlenirse, tek ceza verilir ama bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Korsan yayıncı her hafta aynı suçu yeniden işler. Bu yüzden her maç için ayrı dava değil, FSEK ihlali bakımından tek ama artırılmış bir ceza söz konusu olur. Aynı mantık sürekli yapılan teşvik için de işler.
Sonuç ortada: fail tek ceza almaz. FSEK ihlali, bahse teşvik, aklama ve vergi suçu ayrı ayrı ceza üretir. Her suç tipi kendi içinde zincirleme suçla tek cezaya bağlanır, sonra bu cezalar infaz hukukuna göre ayrı ayrı çektirilir.
Bir site, neden bir yığın suç doğurur?
Dışarıdan tek bir iş gibi görünen kaçak yayın, hukukun gözünde üst üste yığılmış ayrı fiillerdir. İzinsiz yayın, bahse teşvik, gelirin aklanması, verginin gizlenmesi. Her biri başka bir kanunu çiğner. Fikri içtima da tam bu yüzden devreye girmez ve fail tek bir maddeyle kurtulamaz. Bir maçı bedava izletmenin bedeli, onu yönetene tek suç olarak değil, bağımsız cezaların toplamı olarak döner. Bu alanda iş yapan herkesin riski tek bir maddeyle değil, bu zincirin tamamıyla ölçmesi gerekir.
