Yasa dışı bahis reklamı yayında çıkarsa kim sorumlu olur?
Bir maç yayını sırasında ekranda saniyelik bir bahis sitesi logosu, stadyum panosunda şüpheli bir reklam ya da görüntünün köşesinde yasa dışı bir yönlendirme belirebilir. Çoğu kişi bunu fark etmez. Fark eden de “yayın yurt dışından gelmiştir” diyerek geçer. Hukuk açısından mesele bu kadar basit değildir.
Yasa dışı bahis reklamı yayında görünürse mesele nedir?
Türkiye’de izleyiciye sunulan bir yayında yasa dışı bahis reklamı görünüyorsa ilk soru “bu reklamı kim koydu?” değildir. Asıl soru şudur: Bu reklamın Türkiye’deki izleyiciye ulaşması engellendi mi?
Yayıncı kuruluş, “reklamı ben koymadım” veya “yayın yurt dışından bu şekilde geldi” diyebilir. Bu savunma yargılamada değerlendirilir. Fakat tek başına her durumda sorumluluğu ortadan kaldırmayabilir.
Sadettin Saran kararında ne oldu?
Basına yansıyan haberlere göre İstanbul 23. Asliye Ceza Mahkemesi, Sadettin Saran ve Alan Kenan Saran hakkında yasa dışı bahse teşvik suçundan 2 yıl 6 ay hapis ve 562.500 TL adli para cezası verdi.
Karar henüz kesinleşmiş değildir. Bu nedenle bu dosya hakkında konuşurken “kesinleşmiş mahkûmiyet” dili kullanılmamalıdır. Daha doğru ifade şudur: Mahkemece mahkûmiyet kararı verilmiş, karar henüz kesinleşmemiştir.
Dosyanın merkezinde, futbol maç yayınlarında yasa dışı bahis sitelerine ait reklamların ekranda yer aldığı iddiası bulunmaktadır. RTÜK kararında da Leganes–Real Madrid maç yayını sırasında bazı yasa dışı bahis sitelerinin reklamlarının stadyum panolarında ve kale çevresinde sanal reklam tekniğiyle gösterildiği değerlendirilmiştir.
Yayın yurt dışından gelirse yayıncı kuruluş sorumlu olur mu?
Spor yayınlarında en sık duyulan savunma şudur: “Yayın yurt dışından geldi, biz sadece sinyali aktardık.”
Bu savunma somut olayın özelliklerine göre incelenir. Ancak yayın Türkiye’de izleyiciye sunuluyorsa, yayıncı kuruluşun yayını hiçbir denetim yapmadan aktarması ciddi hukuki risk doğurur.
RTÜK kararlarında, üçüncü kişiler tarafından üretilen içerikler dahil olmak üzere yayın hizmetinin içeriğinden ve sunumundan yayıncı kuruluşun sorumlu olduğu vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, yayıncı kuruluşun içeriği Türkiye’de yayımlamadan önce gerekli kontrol ve filtreleme mekanizmasını kurması gerektiğini gösterir.
Yasa dışı bahis reklamı varsa yayıncı ne yapmak zorundadır?
Yurt dışı kaynaklı bir yayında yasa dışı bahis reklamı bulunuyorsa, yayıncı kuruluşun bu riski önceden öngörmesi beklenir. Özellikle spor yayınlarında sanal reklam, saha panosu reklamı, kale arkası reklamları ve ekran içi grafikler denetlenmelidir.
Yayıncı kuruluşun teknik önlem alma yükümlülüğü var mı?
Evet. Yayıncı kuruluşun Türkiye’deki yayını hukuka uygun hale getirecek teknik altyapıyı sağlaması beklenir. Bu kapsamda şu önlemler gündeme gelebilir:
- Yayın geciktirme sistemi kullanılması,
- Riskli reklam alanlarının bulanıklaştırılması,
- Sanal reklam tespit yazılımlarının kullanılması,
- Yasa dışı bahis reklamı görülen bölümlerde yayının kesilmesi,
- Teknik müdahale mümkün değilse yayının Türkiye’de verilmemesi.
Burada amaç yayıncıyı otomatik olarak suçlu ilan etmek değildir. Hukuki değerlendirme her dosyada delillere göre yapılır. Fakat yayıncı kuruluşun “hiçbir şey yapmadan aktarma” pozisyonunda kalması savunmayı zayıflatabilir.
7258 sayılı Kanuna göre yasa dışı bahse teşvik suçu nedir?
7258 sayılı Kanun’a göre kişileri reklam vermek veya başka yollarla yasa dışı bahis ya da şans oyunlarına teşvik etmek ceza yaptırımına bağlanmıştır.
Bu nedenle yasa dışı bahis reklamı, “ekranda görünen basit bir logo” olarak hafife alınmamalıdır. Site adı, link, logo, etiket, yönlendirme veya görsel reklam; olayın niteliğine göre yasa dışı bahse teşvik iddiasına konu olabilir.
Sosyal medyada maç görseli paylaşanlar neye dikkat etmeli?
Bu tartışma sadece yayıncı kuruluşları ilgilendirmez. Sosyal medya kullanıcıları da maç görüntüsü, caps, video kesiti veya ekran görüntüsü paylaşırken dikkatli olmalıdır.
Bahis reklamı bulunan görseli paylaşmak suç olur mu?
Her paylaşım otomatik olarak suç oluşturmaz. Ancak paylaşımın içeriği, amacı, hesabın niteliği, takipçi kitlesi, görseldeki reklamın görünürlüğü ve paylaşımın yasa dışı bahse yönlendirip yönlendirmediği birlikte değerlendirilir.
Bu yüzden “komik görsel diye paylaştım” savunması her olayda yeterli olmayabilir.
Paylaşmadan önce hangi kontroller yapılmalı?
- Görüntü üzerinde yasa dışı bahis sitesi adı var mı?
- Bahis logosu veya reklam panosu görünüyor mu?
- Link, etiket, kullanıcı adı veya yönlendirme var mı?
- Görüntü sonradan manipüle edilmiş olabilir mi?
- Paylaşım yasa dışı bahse ilgi uyandıracak şekilde mi sunuluyor?
Şüpheli bir içerik varsa paylaşılmamalıdır. İlgili hesap şikayet edilmeli ve engellenmelidir.
Yasa dışı bahis reklamı neden basit bir detay değildir?
Dijital yayıncılıkta saniyelik görüntüler bile hukuki sonuç doğurabilir. Yayıncı kuruluş açısından teknik denetim yükümlülüğü vardır. Sosyal medya kullanıcısı açısından ise paylaşım sorumluluğu gündeme gelebilir.
“Ben koymadım”, “ben sadece paylaştım”, “yayın zaten böyleydi” gibi açıklamalar her olayda yeterli olmayabilir. Hukuk, paylaşımın etkisine ve kişinin gerekli dikkat yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğine bakar.
Ekranda yasa dışı bahis reklamı varsa, o içerik masum bir görsel gibi paylaşılmamalıdır. Yayıncı kuruluş da sosyal medya kullanıcısı da dijital içeriklerde dikkatli hareket etmelidir.
Kaynak notu: Bu yazı, basına yansıyan haberler ve RTÜK kararlarında yer alan değerlendirmeler esas alınarak hazırlanmıştır. Karar kesinleşmediği sürece kişiler hakkında kesin mahkûmiyet dili kullanılmamalıdır.
