Dilan Polat’ın Instagram Hesabına Erişim Engeli: Hâkim Sosyal Medya Hesabını Kapatabilir mi?
5651 Sayılı Kanun, TCK m.226 ve Ölçülülük İlkesi Çerçevesinde Kapsamlı Değerlendirme
1. Doğru Kavram: Kapatma mı, Erişim Engeli mi?
Basında çıkan haberlere göre Dilan Polat’ın Instagram hesabı hakkında bir yargı kararı verildiği ileri sürülmektedir. Ancak bu noktada doğru hukuki kavramı kullanmak büyük önem taşır.
Erişim engeli kararı, ilgili içeriğin veya hesabın Türkiye IP adreslerinden ulaşılamaz hâle getirilmesini ifade eder. Yurt dışından ya da VPN aracılığıyla erişim teknik olarak mümkün olmaya devam edebilir. Hesap sahibinin hesabı üzerindeki kontrolü ise etkilenmez.
2. Neden Acele Hüküm Verilmemeli?
Haberlerde geçen “müstehcenlik”, “aile değerlerine aykırılık” veya “müstehcen yayınlara aracılık” gibi ifadeler ciddi hukuki kavramlardır. Bu kavramların gerçekten oluşup oluşmadığı, yalnızca somut içerikler incelenerek anlaşılabilir.
Kesin bir değerlendirme yapabilmek için yanıtlanması gereken sorular şunlardır:
- Hangi paylaşım suç kapsamında değerlendirildi?
- Bu paylaşım hangi tarihte yapıldı?
- Hangi içerik müstehcen olarak kabul edildi ve bu değerlendirme hangi ölçütlere dayanıyor?
- İçeriğin çocukların erişimine açık olup olmadığı değerlendirildi mi?
- Yalnızca belirli paylaşımın kaldırılması yeterli olabilir miydi?
- Hesabın tamamına erişim engeli neden daha hafif bir tedbire tercih edildi?
Bu soruların cevabı görülmeden kesin konuşmak hukuken ve etik olarak doğru değildir. Karar metni incelenmeksizin yapılacak her değerlendirme eksik kalacaktır.
3. Genel Hukuk Kuralı: 5651 Sayılı Kanun ve TCK m.226
Türk Ceza Kanunu’nun 226. maddesinde düzenlenen müstehcenlik suçu da bu kapsamda değerlendirilebilecek suçlar arasında yer almaktadır. Söz konusu maddede çocukların müstehcen içeriklere maruz bırakılması, müstehcen içeriklerin yayınlanması, dağıtılması veya bu yayınlara aracılık edilmesi çeşitli yaptırımlara bağlanmıştır.
Bir sosyal medya hesabında müstehcenlik suçuna ilişkin ciddi ve somut şüphe bulunması hâlinde, sulh ceza hâkimi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde erişim engeli kararı verebilir. Ancak bu yetki, hâkime sınırsız bir takdir alanı tanımaz; her karar ölçülülük ilkesine tabi olmak zorundadır.
Sulh Ceza Hâkimliğinin Rolü
Erişim engeli kararları kural olarak savcılık talebi üzerine sulh ceza hâkimliği tarafından verilmektedir. Hâkimlik, talepte belirtilen içeriklerin suç unsuru taşıyıp taşımadığını ve erişim engelinin zorunlu bir tedbir olup olmadığını değerlendirerek karar verir.
4. Hesabın Tamamına Erişim Engeli Neden Ağır Bir Müdahaledir?
Hukuka aykırı olduğu ileri sürülen içerik tek bir paylaşımdan ibaretse, erişim engelinin öncelikle o paylaşımı hedef alması gerekir. Hesabın tamamına erişim engeli uygulanması çok daha ağır ve kapsamlı bir müdahaledir; dolayısıyla daha güçlü bir gerekçeye ihtiyaç duyar.
Hesabın tamamına erişim engeli kararında asgari olarak şunların açıkça gösterilmesi beklenir:
- Suç şüphesi doğuran içeriklerin neler olduğu somut biçimde ortaya konulmalıdır.
- Bu içeriklerin neden tek tek engellenemediği açıklanmalıdır.
- Hesabın tamamına müdahalenin neden zorunlu olduğu gerekçelendirilmelidir.
- Daha hafif bir tedbirin neden yeterli gelmeyeceği kararda yer almalıdır.
“Aile değerlerine aykırı” gibi soyut ve genel ifadeler, tek başına yeterli hukuki gerekçe oluşturmaz. Ceza hukukunda soyut rahatsızlık değil, somut fiil aranır. Erişim engeli kararlarında da bu ilke aynen geçerlidir.
5. Genel Hukuki Değerlendirme
Basındaki haberlerin doğru olduğu varsayımıyla genel bir hukuki değerlendirme yapılacak olursa şu tablo ortaya çıkar:
6. Net Sonuç
Mesele yalnızca “hâkim bunu yapabilir mi?” sorusundan ibaret değildir. Asıl soru çok daha kapsamlıdır:
Basında yer alan haberler doğruysa hâkimin erişim engeli yetkisi hukuken mevcuttur. Ancak müstehcenlik iddiası soyut ifadelerle geçiştirilemez; hangi içerik nedeniyle bu kararın verildiği açıkça gösterilmelidir. Hesabın tamamına yönelik bir müdahale ise yalnızca zorunlu ve somut gerekçeli olması hâlinde hukuken kabul edilebilir bir tedbir niteliği taşır.
Eğer bu koşullar karşılanıyorsa karar hukuken savunulabilirdir. Aksi hâlde erişim engeli kararı, hem ifade özgürlüğü hem de ölçülülük ilkesi bakımından ciddi bir hukuki tartışmanın konusu olmaya devam edecektir.
