Mahkeme günü yaklaştığında en çok sorulan soru şudur:
“Ailem duruşmaya girebilir mi, yoksa sadece taraflar mı alınır?”
Cevap net: Kural olarak evet, gelebilirler.
Çünkü ceza yargılamasında duruşmalar alenidir. Yani herkese açıktır.
Ceza duruşmaları herkese açık mı? Hangi kanuna dayanıyor?
Açık yargılama ilkesi anayasal güvencedir. Dayanağı:
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.141
“Mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır.”
Ceza yargılamasında da bu ilke uygulanır (5271 sayılı CMK m.182).
Bu ne demek?
- 18 yaşını doldurmuş herkes duruşmayı izleyebilir.
- Aile üyeleri salona girebilir.
- Basın mensupları izleyebilir.
Salon kapasitesi kadar kişi alınır. Hakim düzeni sağlar.
Ailem sanık yakını olarak özel izin almak zorunda mı?
Hayır.
Aile, sanık yakını olduğu için ayrıca izin almak zorunda değildir.
Duruşma açık ise herkes gibi salona girebilirler.
Ancak:
- 18 yaş altı kişiler kural olarak duruşmaya alınmaz.
- Hakim salon düzenini bozacak kişiyi dışarı çıkarabilir.
Hangi durumlarda aile duruşmaya alınmayabilir? Kapalı duruşma ne zaman olur?
Her dava açık değildir. İstisnalar vardır.
Kapalı duruşma kararı şu hallerde verilebilir:
- Genel ahlakın korunması
- Kamu güvenliği
- Cinsel suçlar
- Çocuk mağdur veya çocuk sanık olması
Bu hallerde mahkeme “duruşmanın kapalı yapılmasına” karar verebilir (CMK m.182).
Duruşmanın açıklığı
Madde 182 – (1) Duruşma herkese açıktır.
(2) Genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde, duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına mahkemece karar verilebilir.
(3) Duruşmanın kapalı yapılması konusundaki gerekçeli karar ile hüküm açık duruşmada açıklanır.
Eğer kapalı duruşma kararı verilirse:
- İzleyici alınmaz.
- Aile dahil kimse salona giremez.
Ancak karar yine açık açıklanır (Anayasa m.141).
Tutuklu sanığın ailesi duruşmaya girebilir mi?
Evet.
Sanığın tutuklu olması duruşmanın kapalı olduğu anlamına gelmez.
Tutukluluk ile aleniyet arasında bağlantı yoktur.
Duruşma açık ise aile izleyebilir.
Mahkemede fotoğraf çekmek veya video almak serbest mi?
Hayır.
Açık olması “serbest çekim” anlamına gelmez.
Mahkeme salonunda:
- Fotoğraf çekmek
- Ses kaydı almak
- Video çekmek
Hakimin iznine bağlıdır.
İzinsiz kayıt suç teşkil edebilir.
Mahkeme küçük bir salon ise aile içeri alınmayabilir mi?
Evet, pratik bir durumdur.
Salon küçükse ve taraflar, avukatlar, tanıklar doluysa hakim kapasite nedeniyle sınırlama yapabilir. Bu keyfi değil, fiziki zorunluluktur.
