“İşveren keyfine göre yasak koyabilir mi?”
Hayır.
İşverenin, işçinin nasıl işe gidip geldiğine tamamen karışma hakkı yoktur. İşçinin işe hangi vasıtayla geldiği özel hayat kapsamındadır. Bu nedenle işverenin “ben motor istemiyorum” gibi keyfi bir tutumla yasak koyması hukuka aykırı sayılır.
İşveren hangi şartlarda yasak koyabilir?
İşveren şu iki koşuldan biri varsa sınırlama getirebilir:
1. İş sağlığı ve güvenliği yönünden somut risk varsa
Örneğin:
- Fabrika içinde motosiklet park alanı güvenli değilse,
- Şantiye alanında motor parkı veya giriş çıkışları ciddi tehlike oluşturuyorsa,
- Daha önce ciddi kazalar olmuşsa,
- İşverenin işyeri risk analizinde motorla giriş yüksek tehlikeli görülmüşse,
Bu tür durumlarda işveren “iş yeri sınırları içine motosikletle giriş” konusunda sınırlama koyabilir.
Ama bu bile işçinin işe motosikletle gelmesini yasaklamak anlamına gelmez. Sadece “işyeri içine motosiklet alınmaması” yönünde düzenleme yapılabilir.
2. İşveren araç parkını düzenlemek amacıyla
Park alanı sınırlıysa tüm çalışanlara yönelik genel bir uygulama yapılabilir.
Ancak bu uygulama herkes için eşit olmalı, ayrımcılık yapılmamalıdır.
İşveren komple yasaklarsa hukuki durumu nedir?
Bu yasak işçi aleyhine ağırlaştırıcı bir uygulamaysa
İşveren belgeli, makul ve objektif gerekçe sunamıyorsa, yasak:
- İşçinin çalışma koşullarında esaslı değişiklik kabul edilir (TBK + İş Kanunu m. 22).
- İşçinin yazılı rızası olmadan yapılamaz.
- İşçi kabul etmiyorsa işverence fesih sebebi yapılamaz.
- Keyfi yasak “eşitlik ilkesine aykırılık” oluşturur.
İşçi işten çıkarılırsa?
İşveren motor yasağı yüzünden işçiyi çıkarırsa, bu:
- Geçersiz fesih
- İşe iade davasında işçi lehine sonuç
- Ayrımcılık tazminatı
- Kötü niyet tazminatı
gibi sonuçlar doğurabilir. Her olayda ayrıca özel değerlendirme yapmak gerekir. İş davaları alanında uzman bir avukatla görüşecek süreci yürütün.
İşveren “kaza riskini” gerekçe gösterirse?
Bu gerekçe çoğu zaman hukuken yeterli görülmez.
Çünkü:
- İşveren, işçinin iş yerine giderken geçirdiği kazadan zaten sorumlu değildir. (servis sağlamıyorsa)
- İşçi kendi özel ulaşım vasıtasını seçmekte özgürdür.
- İşverenin risk analizi çalışma saatleri ve işyeri içinde geçerlidir, işçinin ev–iş arası özel hayat sayılır.
Dolayısıyla “motor tehlikeli” diyerek yasak koymak geçerli bir sebep değildir.
İşveren motosikleti içeri almıyorsa ne olur?
Bu en çok rastlanan durumdur.
İşveren şunları yapabilir:
- Motosikleti işyeri dışındaki otoparka yönlendirebilir.
- Park alanı yoksa çalışanlara alternatif gösterebilir.
Ama işçinin motosikletle işe gelmesini tamamen yasaklayamaz.
Yasağın kapsamı sadece işyeri içi olabilir.
