Ayıplı Malda Azami Tamir Süresi Aşılırsa Bedel İadesi Zorunlu mu?
Bir tüketici düşünün.
Evini yeni kurmuş. Yatak odası ve yemek odası takımı almış. Parayı peşin ödemiş. Ancak gelen ürünler…
Yanlış renk, uyumsuz parçalar, hasarlı mobilyalar, eksik sandalyeler.
İlk başta herkes “tamam, servis gelsin” der.
Ama servis aylarca gelmez.
Geldiğinde de ayıp giderilmez.
İşte bu karar, tam olarak bu noktada tüketicinin ne zaman beklemek zorunda olmadığını net biçimde ortaya koyuyor.
Satın Alınan Ürün Özel Siparişse Tüketici Hakları Geçerli Olmaz mı?
Satıcıların en sık kullandığı savunma şudur:
“Bu ürün özel üretim, eser sözleşmesi, tüketici hukuku uygulanmaz.”
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi bu savunmayı açıkça reddetmiştir.
Mahkemenin yaklaşımı net:
- Tüketici ile satıcı arasındaki ilişki satış sözleşmesidir
- Ürünün özel siparişle üretilmiş olması,
6502 sayılı Kanun’un uygulanmasını engellemez
Bu nedenle uyuşmazlık:
- Asliye Hukuk Mahkemesi’nin değil
- Tüketici Mahkemesi’nin görev alanındadır
Tüketici Önce Onarım İsterse Sonradan Bedel İadesi Talep Edemez mi?
Bu soru uygulamada çok sık yanlış cevaplanır.
Hayır, edebilir.
Karar bu noktada son derece öğreticidir.
Mahkeme açıkça şunu söylüyor:
- Tüketici önce ücretsiz onarım hakkını kullanmış olabilir
- Ancak azami tamir süresi aşılırsa,
tüketici diğer seçimlik haklara serbestçe dönebilir
Bu, “onarımı seçtin, artık dönemezsin” savunmasını hukuken geçersiz kılar.
Azami Tamir Süresi Aşılırsa Ne Olur?
İşte kararın omurgası burasıdır.
6502 sayılı Kanun m.58 ve ilgili yönetmelik açık:
- Mobilya gibi ürünlerde
- Azami tamir süresi 20 gündür
Bu süre:
- Ayıbın ilk bildirildiği tarihten itibaren başlar
- Satıcı, servis veya üreticiyi bağlar
Somut olayda:
- 6 aydan fazla süre geçmiştir
- Eksik parçalar hâlâ temin edilememiştir
- Davalı da bu gecikmeyi inkâr etmemiştir
Bu durumda mahkeme şu sonucu kurmuştur:
Azami tamir süresi aşılmışsa, tüketici artık bedel iadesi talep edebilir.
Satıcı Bedel İadesini Reddedebilir mi?
Hayır.
Bu nokta kararda özellikle vurgulanmıştır.
6502 sayılı Kanun m.56/3 ve m.11 birlikte değerlendirilmiştir:
- Tamir süresi aşılmışsa
- Tüketici bedel iadesi hakkını kullanmışsa
Satıcının:
- “Orantısız”
- “Tüm ürün iade edilemez”
- “Sadece birkaç parça ayıplı”
gibi savunmaları hukuken dikkate alınmaz.
Mahkeme ifadesiyle:
Satıcının tüketicinin bedel iadesi talebini reddetmesi yasa gereği mümkün değildir.
Bilirkişi İncelemesi Yapılmadan Karar Verilebilir mi?
Davalı taraf, klasik bir itiraz daha yapmıştır:
“Bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verilmiş.”
BAM bu itirazı da reddetmiştir.
Gerekçe çok net:
- Ayıp ve eksiklikler servis formlarıyla sabittir
- Azami tamir süresinin aşıldığı tartışmasızdır
- Hukuki sonuç, teknik inceleme gerektirmemektedir
Bu nedenle:
- Bilirkişi incelemesi yapılmaması eksik inceleme değildir
Bu Kararın Tüketiciler Açısından Önemi Nedir?
Bu karar şunu açıkça ortaya koyar:
- Tüketici sonsuz sabırla beklemek zorunda değildir
- Satıcı, “üretici bekliyoruz” diyerek sorumluluktan kaçamaz
- Özel sipariş savunması, tüketici hukukunu devre dışı bırakmaz
- Azami tamir süresi aşıldığında:
- Bedel iadesi
- Sözleşmeden dönme
artık tartışmaya kapalıdır
Uygulamada Bu Karar Nasıl Kullanılır?
Benzer dosyalarda bu karar:
- İhtarname metinlerinde
- Tüketici mahkemesi dilekçelerinde
- Satıcıya karşı pazarlık sürecinde
çok güçlü bir emsal olarak kullanılabilir.
Özellikle:
- Mobilya
- Beyaz eşya
- Elektronik ürün
- Özel üretim iddiası olan satışlar
bakımından yol göstericidir.
Tüketici Hukukunda Net Çizgi Şu
Ayıp varsa,
onarım makul sürede yapılmıyorsa,
tüketici artık beklemek zorunda değildir.
Bu karar, “tamir ettiriyorsan sus” anlayışını hukuken bitiren kararlardan biridir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi 18.05.2018 T. 2017/1753 E. 2018/910 K.
Bir başka deyişle tüketicinin talebini yönelttiği taraf bu süre içinde yükümlülüğünü yerine getirmezse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Somut olayda alınan malla ilgili azami tamir süresi 20 gün olup bu sürenin aşıldığı davalının da kabulündedir. Yasanın 56/3 maddesi gereğince davacı tüketici yasanın 11. Madde de yer alan bedelin iadesi seçimlik hakkını kullanmış olup satıcının tüketicinin bu talebini reddetmesi yasa gereği mümkün değildir. Dosya içeriğinden bu hususlar anlaşıldığından ayrıca bilirkişi incelemesini gerektirir bir durum yoktur. Mahkemenin karar ve gerekçesi yerinde olup istinaf talebinin reddine ilişkin hüküm kurulmuştur.
