Provizyonda Kalan İşleme İtiraz Mümkün Mü?
Sabah telefonuna gelen bir mesajda “Karayolları ödeme ekranı” bağlantısı vardı.
Trafik borcunu ödeyeceğini sanan vatandaş linke tıklayıp kart bilgilerini girdi.
Dakikalar içinde bankayı arayıp işlemi iptal ettirmek istedi, ancak görevli “İşlem provizyonda, yapacak bir şey yok” dedi.
Bu cümle, yüzlerce dolandırıcılık mağdurunun duyduğu en tanıdık yanıt.
Peki “provizyonda işlem” ne demek? Gerçekten “yapacak bir şey yok” mu?
Provizyonda İşlem Ne Demek?
“Provizyon”, kelime anlamıyla “ön onay” demektir.
Kredi kartınızla yapılan her işlem, bankanın sisteminde önce bu aşamadan geçer.
Yani provizyonda işlem, henüz kesinleşmemiş, bekleme aşamasındaki işlemdir.
Bu aşamada:
- Para henüz satıcının hesabına geçmemiştir,
- Ancak banka, işlem tutarını kart hamilinin hesabında bloke eder,
- İşlem, uluslararası kart sistemleri (Visa/Mastercard) üzerinden doğrulanırsa “kesinleşir”.
Dolayısıyla “provizyonda” demek, “bankanın işlemi beklettiği ama onayladığı” anlamına gelir.
Provizyondaki İşlem Ne Kadar Sürer?
Bankalar arası sistemlerde provizyon süresi genellikle:
- 1 ila 3 iş günü arasıdır.
- E-ticaret ve yurtdışı işlemlerinde bu süre 7 güne kadar uzayabilir.
Bu süre içinde işyeri işlemi iptal ederse, provizyon kalkar ve tutar hesaba geri döner.
Ancak iptal edilmezse, işlem otomatik olarak kesinleşir ve para işyerine aktarılır.
Provizyondaki İşlem İptal Edilebilir mi?
Burada kilit nokta: kim onay verdi?
Eğer işlem kart sahibinin rızasıyla (örneğin gerçekten ödeme yapmak isterken) gerçekleşmişse, banka bu işlemi tek taraflı olarak durduramaz.
Ama eğer kişi hileli bir linke yönlendirilmiş, sahte bir siteye kart bilgilerini girmiş ya da bilgisi dışında provizyon oluşturulmuşsa, bu durumda bankanın “iptal edemem” demesi hukuken tartışmalıdır.
Çünkü rızası sakat olan işlem, geçerli bir irade beyanı değildir.
Bu tür durumlarda bankanın görevi, işlemi dondurmak, teyit etmek ve zararın önlenmesi için işlem sürecine müdahale etmektir.
Banka Sorumlu Olur mu?
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17 ve 23. maddelerine göre, bankalar ve üye işyerleri sistem güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
Kartın izinsiz veya hatalı kullanımından doğan zararların önlenmesi için gerekli tedbirleri almak da bankanın özen borcu kapsamındadır.
Eğer kart sahibi provizyon aşamasındayken bankaya haber verip işlemi iptal etmesini istiyor ama banka “işlem provizyonda, biz karışamayız” diyorsa, bu durumda bankanın pasif kalması kusur teşkil eder.
Çünkü bu noktada işlemin iptali teknik olarak mümkündür:
işlem henüz “hesap kesilmemiştir”, “para aktarılmamıştır.”
Dolayısıyla bankanın işlem yapmaması, tüketicinin iradesinin yok sayılması anlamına gelir.
Bu durumda mağdur, Tüketici Hakem Heyeti, BDDK, ya da gerekirse Cumhuriyet Savcılığı nezdinde başvuru yapabilir.
Provizyondaki İşlem Dolandırıcılığında Ne Yapılmalı?
- İşlemi fark ettiğin anda bankayı ara.
Saat fark etmez; 7/24 müşteri hizmetlerini arayıp iptal talebinde bulun. - “İşlem provizyonda, yapacak bir şey yok” cevabını yazılı al.
Banka görüşme kaydı veya e-posta ile bildirimi sana vermek zorunda. - İtiraz hakkını kullan.
İşlem kesinleşirse, 120 gün içinde bankaya “harcama itirazı (chargeback)” başvurusunda bulun. - Savcılığa suç duyurusunda bulun.
Dolandırıcıya ait IBAN, POS veya link bilgileriyle “bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık” suçundan başvuru yapılabilir. - BDDK ve Tüketici Hakem Heyeti’ne bildir.
Bankanın pasif kalışı hizmet kusuru sayılır.
Pasif Kalan Banka Zararları Ödemelidir.
Bu tür olaylarda dolandırılan vatandaşın hatası “dikkatsizlik” olabilir, ama bankanın müdahale etmemesi artık “teknik yetersizlik” değil, sorumluluk ihlalidir.
Çünkü bankanın asli görevi, işlem güvenliğini sağlamak ve müşterisinin iradesini korumaktır.
Dolayısıyla provizyondaki bir işlemin “iptal edilemez” denilmesi, hem 5464 sayılı Kanun’a, hem de Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinde yer alan hizmet kusuru tanımına aykırıdır.
