1. Konut ve Çatılı İşyeri Satış Sözleşmeleri
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında,
- Konusu Türkiye’de yer alan gayrimenkuller,
- Gram altın, döviz veya dövize endeksli şekilde yapılamaz.
2. Konut ve Çatılı İşyeri Kiralama Sözleşmeleri
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında,
- Konusu Türkiye’de yer alan konut veya işyeri,
- Döviz veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz.
3. İş Sözleşmeleri
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında (istisnalar dışında),
- Yurt dışında ifa edilmeyen iş sözleşmeleri,
- Gemi adamlarının taraf olduğu sözleşmeler hariç,
- Dövizle yapılamaz.
4. Hizmet Sözleşmeleri (Danışmanlık, Aracılık, Taşımacılık dahil)
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında,
- Aşağıda belirtilen istisnalar dışındaki tüm hizmet sözleşmeleri:
- a) Vatandaşlık bağı bulunmayan yabancılarla yapılanlar,
- b) İhracat, döviz kazandırıcı faaliyet kapsamındaki hizmetler,
- c) Yurtdışındaki faaliyetler kapsamında yapılanlar,
- ç) Uluslararası hizmet akışlı sözleşmeler (başlangıç/sona erme yurt dışında),
- Döviz veya altına endekslenemez.
5. Taşıt Satış Sözleşmeleri
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında,
- Yalnızca taşıt satışı konusu sözleşmeler,
- Dövizle yapılması yasaktır.
6. Taşıt Kiralama Sözleşmeleri
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında,
- Sadece taşıt kiralamaya yönelik sözleşmeler,
- Döviz cinsinden yapılamaz.
7. Bireysel Gayrimenkul Kiralama (istisna dışı)
- Yukarıda sayılan konut ve işyeri kiralamalarının tümü için geçerlidir.
8. İstisna kapsamında olmayan iş sözleşmeleri
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan iki yerleşik kişi arasında yapılan, yurt içinde ifa edilen işler.
9. Yurt içi menkul satış sözleşmeleri (taşıt hariç olsa bile)
- Ancak bu alan serbest bırakılmıştır, dövizli yapılabilir. Bu madde sadece serbestlik tanınan alanın dışına çıkılması halinde sınırlayıcıdır.
10. Dövizle yapılamayacak Sözleşmelerde Kıymetli Evrak Düzenlenmesi
- Dövizle yapılamayan bir sözleşmede,
- Senet, çek gibi kıymetli evraklara döviz tutarı yazılamaz.
Gram Altın veya Dövize Endeksleme Yasağının Uygulama Kapsamı
Tebliğdeki Açık Yasak
Dövizle yapılamayacak sözleşmeler için gram altın endeksli düzenleme de yasaktır. Çünkü altın fiyatı da dövizle belirlendiği için dolaylı olarak “dövize endeksli sözleşme” sayılır. Bu durum özellikle 22. fıkrada açıkça belirtilmiştir.
İlgili Hüküm: Madde 8 – Fıkra 22
“Uluslararası piyasalarda fiyatı döviz cinsinden belirlenen kıymetli madenlere ve/veya emtiaya endekslenen ve/veya dolaylı olarak dövize endekslenen sözleşmeler… dövize endeksli sözleşme olarak değerlendirilir.”
Bu ifade doğrudan gram altın endeksli sözleşmelerin yasak kapsamında olduğunu ortaya koyar.
İstisnalar Dışında Döviz veya Altınla Yapılamayacak Diğer Sözleşme Türleri
- Türkiye’de yerleşik kişiler arasında dövizle yapılmak istenen:
- Bireysel konut kredileri
- Bireysel kira sözleşmeleri
- Bireysel hizmet alımları
- Yurtiçi iş sözleşmeleri
- Yukarıdakiler kesin olarak Türk Lirası cinsinden düzenlenmelidir.
Ek Açıklama: Dövize Endeksli Ne Sayılır?
- Sözleşme bedelinin doğrudan döviz veya gram altın cinsinden belirlenmesi,
- TL cinsinden görünse bile dövize ya da gram altına endekslenmesi,
- Döviz/TÜFE formülleriyle hesaplama yapılması,
- Tüm bu haller “dövize endeksli” kabul edilir ve yasaktır.
