Dövizle Ticaret Yasal Mı?
Ekonomik dalgalanmalar döneminde en çok sorulan sorulardan biri şudur: Ev, arsa veya araba satışında döviz kullanılabilir mi? Peki bu yasak yalnızca gayrimenkul için mi geçerli, yoksa diğer tüm ticari sözleşmeler için de mi uygulanıyor? Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun, 32 sayılı Karar ve 2018 tarihli tebliğlerle bu konu net bir şekilde düzenlenmiştir.
Gayrimenkul satışı dövizle yapılabilir mi? Satım vaadi sözleşmeleri de kapsanıyor mu? Türkiye’de yerleşik kişiler için yasak mı?
Türkiye’de yerleşik kişiler kendi aralarında konut, işyeri, arsa ve benzeri gayrimenkul satış veya satım vaadi sözleşmelerini döviz üzerinden yapamaz. 32 sayılı Karar’ın 4/g maddesi ve 2018-32/51 sayılı Tebliğ’in 8. maddesi bu yasağı açıkça koymuştur.
Yani, örneğin İstanbul’da yaşayan bir Türk vatandaşı ile Ankara’da yaşayan bir Türk vatandaşı arasında imzalanan sözleşmelerde bedel yalnızca Türk Lirası ile belirlenebilir. Döviz üzerinden bedel yazılması halinde sözleşme geçersiz olmaz; ancak ödemeler Türk Lirasına çevrilir ve dövizle yapılan kayıt geçersiz sayılır.
Satım vaadi sözleşmeleri de aynı kapsamdadır. Dolayısıyla ileride yapılacak tapu devrine yönelik vaadlerde de TL zorunludur.
Türkiye’de yerleşik olmayan kişilerle satış sözleşmeleri dövizle yapılabilir mi? Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları bu kapsama giriyor mu?
Buradaki ayrım çok önemlidir. Türkiye’de yerleşik olmayan kişiler için döviz yasağı uygulanmaz. “Yerleşiklik” tanımı 32 sayılı Karar’ın 2. maddesinde yapılmıştır:
- Türkiye’de yerleşik kişiler: Türkiye’de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek ve tüzel kişilerdir.
- Yurtdışında yerleşik olan Türk vatandaşları (örneğin Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşı) Türkiye’de yerleşik sayılmaz.
Dolayısıyla:
- İstanbul’da yaşayan bir Türk vatandaşı ile Berlin’de yaşayan Türk vatandaşı arasında yapılan bir ev, arsa veya araba satışında sözleşme dövizle yapılabilir.
- Ama İstanbul’daki bir kişiyle Ankara’daki bir kişi arasında yapılan satışta döviz kullanılamaz.
Araba alım satımı ve diğer ticari sözleşmelerde döviz kullanmak serbest mi? İstisnalar nelerdir?
Düzenleme yalnızca gayrimenkul için değil, ticaretin birçok alanı için geçerlidir. Türkiye’de yerleşik kişiler arasında:
- Araba satış sözleşmeleri TL üzerinden yapılmalıdır.
- Gayrimenkul kiralamaları, leasing ve iş sözleşmeleri TL üzerinden yapılmalıdır.
- Bazı hizmet sözleşmeleri (danışmanlık, taşımacılık gibi) TL üzerinden yapılmalıdır.
Yasal Dayanaklar
- 1567 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Kanun, m.1: Cumhurbaşkanına döviz işlemlerini düzenleme yetkisi verir.
- 32 sayılı Karar, m.4/g: Yerleşikler arası gayrimenkul satış, kiralama ve iş sözleşmelerinde döviz yasağı getirir.
- 2018-32/51 sayılı Tebliğ, m.8: Döviz yasağının ayrıntılarını ve istisnalarını düzenler.
Türkiye’de Dövizle Sözleşme Yapmak Yasak mı? Araba, Ev, Arsa Satışı İçin Sonuç
Özetle, iki taraf da Türkiye’de yerleşikse ister ev, ister arsa, ister araba olsun satış sözleşmeleri mutlaka Türk Lirası üzerinden yapılmalıdır. Döviz yalnızca “Türkiye’de yerleşik olmayan” taraflarla yapılan sözleşmelerde kullanılabilir.
Yani:
- İstanbul – Ankara arası satış → TL zorunlu.
- İstanbul – Berlin arası satış → Döviz kullanılabilir.
Gayrimenkul Satışı İçin Avukat Arıyorum Diyorsanız…
Gayrimenkul satışlarında döviz kullanımı ciddi idari yaptırımlar doğurabileceği gibi, sözleşmelerin geçerliliğini de tartışmalı hale getirebilir. Arsa, ev veya araba satışı planlıyorsanız ve döviz kullanma hakkınızın olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız mutlaka hukuki destek alın.
