Bir şüpheli nezarethaneden kaçtı diye görevli polis otomatik olarak suçlu olmaz. Disiplin hukukunda asıl mesele sonuç değildir. Asıl mesele, polisin gerçekten kusurlu olup olmadığıdır.
İstanbul 5. İdare Mahkemesi’nin incelediği olayda da tartışma tam olarak buradaydı. Şüpheli nezarethanedeydi. Görevli polis aynı anda nezarethane takibi, KGYS kamera kontrolü, 112 ihbarları, telsiz muhabere ve Polnet bildirimleriyle ilgileniyordu. Şüpheli ise nezarethane demirlerini esneterek yaklaşık 34 saniye içinde kaçtı.
İdare bu olay nedeniyle polis memuruna uyarma cezası ve ceza puanı verdi. Mahkeme ise olaya daha gerçekçi baktı. “Şüpheli kaçtı, o halde polis kusurludur” demedi. Kaçışın nasıl gerçekleştiğini, görev yoğunluğunu, nezarethanenin fiziki durumunu ve polisin olayı önleme imkanını değerlendirdi.
Şüpheli Kaçtı Diye Polis Memuru Her Zaman Disiplin Cezası Alır mı?
Hayır. Şüphelinin kaçması tek başına disiplin cezası için yeterli değildir.
İdarenin şunu somut olarak göstermesi gerekir:
Polis memuru hangi görevi ihmal etti?
Kaçışı önlemek için ne yapması gerekiyordu?
Bu tedbiri almadığı için mi şüpheli kaçtı?
O sırada görevli polisin kaçışı fark edip müdahale etmesi fiilen mümkün müydü?
Bu sorular cevaplanmadan verilen disiplin cezası eksik incelemeye dayanır. Disiplin cezası, sadece kötü bir sonuç doğduğu için verilemez. Kusur yoksa ceza da olmamalıdır.
Polis Memuru Aynı Anda Birden Fazla Görev Yapıyorsa Ne Olur?
Bu durum disiplin soruşturmasında çok önemlidir.
Bir polis memuruna aynı anda nezarethane, KGYS, 112 ihbar, telsiz ve Polnet görevi verilmişse, sonradan “neden her şeyi aynı anda kusursuz takip etmedin?” demek her olayda adil olmaz.
Kamera ekranına bakması beklenen polis, aynı anda telsiz konuşmasına cevap veriyor olabilir. Polnet’ten gelen bildirimi kontrol ediyor olabilir. 112 ihbarını takip ediyor olabilir. Böyle bir durumda olayın sadece sonucuna bakılmaz. Görev yükünün gerçekçi olup olmadığı da incelenir.
Mahkemenin bu karardaki yaklaşımı bu yüzden önemlidir. Polis memuru, kurumun personel eksikliğinin veya yanlış görev dağılımının bedelini tek başına ödememelidir.
Nezarethanenin Fiziki Eksikliği Varsa Polis Sorumlu Tutulur mu?
Şüpheli demir parmaklıkları esneterek kaçabiliyorsa burada sadece “polis neden dikkat etmedi?” sorusu sorulmaz.
Asıl sorular şunlardır:
Nezarethane güvenli miydi?
Parmaklıklar kaçmaya elverişli şekilde zayıf mıydı?
Bu fiziki eksiklik daha önce biliniyor muydu?
İdare gerekli güvenlik önlemlerini almış mıydı?
Eğer kaçış nezarethanenin fiziki yetersizliğinden kaynaklanıyorsa, bu eksiklik görevli polise yüklenemez. Polis memuru binanın demirini, kapısını, havalandırmasını veya güvenlik yapısını tek başına değiştiremez.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında fiziki eksiklikler mutlaka dosyaya konulmalıdır. Kamera kayıtları, tutanaklar, önceki raporlar ve nöbet çizelgeleri burada belirleyici delil olur.
34 Saniyede Gerçekleşen Kaçışta Polis Kusurlu Sayılır mı?
Bu olayda en kritik noktalardan biri kaçış süresidir.
Şüpheli yaklaşık 34 saniye içinde demirleri esnetip kaçmıştır. Mahkeme de bu kısa süreyi dikkate almıştır. Çünkü her olayda polisten imkansızı yapması beklenemez.
Disiplin hukukunda memura şu soru yöneltilir:
“Bu kaçışı gerçekten önleyebilir miydin?”
Eğer cevap somut olarak verilemiyorsa, sadece tahminle ceza verilemez. “Daha dikkatli olsaydı kaçmazdı” demek yeterli değildir. İdare bunu delille göstermek zorundadır.
Polise Verilen Uyarma Cezası Neden Önemlidir?
Uyarma cezası hafif görünebilir. Fakat polislik mesleğinde disiplin cezası sadece kağıt üzerinde kalmaz. Özlük dosyasına işler. Ceza puanı doğurabilir. İleride terfi, görev, atama ve yeni disiplin dosyalarında personelin karşısına çıkabilir.
Bu yüzden “uyarma cezası önemli değil” denilmemelidir. Özellikle kusur yoksa bu tür cezalar süresinde dava konusu yapılmalıdır.
Polis Disiplin Cezasına Karşı Ne Yapılmalı?
Böyle bir durumda savunma kısa ama teknik kurulmalıdır.
Önce olay anındaki görev yoğunluğu gösterilmelidir. Sonra kamera kayıtları ve kaçış süresi incelenmelidir. Nezarethanenin fiziki eksiklikleri dosyaya konulmalıdır. En sonunda idarenin kusur ve illiyet bağını ispatlayamadığı anlatılmalıdır.
Çünkü polis memuru her olumsuz olayın otomatik sorumlusu değildir. İdarenin personel planlaması, bina güvenliği ve görev dağılımı eksikse, bunun faturası tek bir memura kesilemez.
Bu Karar Polislere Ne Anlatıyor?
Bu kararın özü şudur:
Şüpheli kaçmış olabilir.
Fakat bu tek başına polisin kusurlu olduğu anlamına gelmez.
Disiplin cezası verilebilmesi için polis memurunun somut ihmali ortaya konulmalıdır. Görev yoğunluğu, fiziki güvenlik eksikliği ve olayın gerçekleşme süresi birlikte değerlendirilmelidir.
Nezarethaneden kaçış ciddi bir olaydır. Fakat hukukta ciddi olay ile kusurlu kişi aynı şey değildir.
