Kararın Özeti: 30 Saniyede Olan Biten
21 Mayıs 2026’da Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP’nin 4-5 Kasım 2023’te yapılan ve Özgür Özel’in Kemal Kılıçdaroğlu’nu 18 oy farkla geçtiği 38. Olağan Kurultayını mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) gerekçesiyle iptal etti. Kararın temelinde tek bir tespit var: kurultay öncesinde ve sırasında bir kısım delegeye para, iPhone, iPad, ev, araba, market kartı ve CHP’li belediyelerde iş vaadi verilerek oyların satın alındığı iddiası. Mahkeme bu fiilleri Anayasa m. 69, Siyasi Partiler Kanunu m. 4 ve m. 93’teki emredici hükümlere aykırı buldu ve TBK m. 27/1 üzerinden kurultayı doğduğu andan itibaren geçersiz saydı.
Mutlak butlanın en kritik sonucu zincirleme oldu. Mahkemeye göre batıl bir kurultaydan çıkan yönetim, sonraki kurultayları çağırma yetkisine sahip olmadığından 6 Nisan 2025 ve 21 Eylül 2025’teki olağanüstü kurultaylar da iptal edildi. 8 Ekim 2023 tarihli İstanbul İl Kongresi aynı gerekçeyle batıl sayıldı.
İhtiyati tedbirle Özgür Özel ve mevcut yönetim görevden uzaklaştırıldı, Kemal Kılıçdaroğlu ve eski Parti Meclisi tedbiren göreve iade edildi. Karar henüz kesin değil; iki hafta içinde Yargıtay’da temyiz yolu açık. Sürecin nasıl başladığını, hangi delillere dayandığını ve bundan sonra neler olabileceğini aşağıda ayrıntılı anlattım.
Kararın Detayları
Bir hukuk terimi nadiren akşam haberlerinin ana manşetine taşınır. “Mutlak butlan” da hukuk fakültesinde özel hukuk derslerinin köşesinde unutulup giden bir kavramdı. Şimdi taksi şoföründen emekli memura kadar herkes bu iki kelimeyi konuşuyor. Sebep 21 Mayıs 2026 tarihli, 102 yıllık bir partinin tüm yönetim denklemini değiştiren mahkeme kararı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP’nin 4-5 Kasım 2023’te yapılan 38. Olağan Kurultayını kesin hükümsüzlükle iptal etti. Karar yalnızca bir parti meselesi değil; parti içi demokrasi, kamu düzeni ve mahkemelerin siyasete bakış sınırı bakımından Türk parti hukukunda bir kırılma noktası. Aşağıda kararı bütün katmanlarıyla açıkladım.
Mutlak butlan nedir? Hangi durumlarda devreye girer? CHP kararında neden bu kavram tartışmanın merkezine oturdu?
Mutlak butlan, bir hukuki işlemin doğduğu andan itibaren hiçbir sonuç doğurmaması demektir. Türk Borçlar Kanunu’nun 27/1. maddesi açık: emredici hükümlere, ahlaka, kamu düzenine ya da kişilik haklarına aykırı işlemler kesin olarak hükümsüzdür. Bu işlemler “iptal edilebilir” değildir, zaten geçersizdir. Hâkim taraflar ileri sürmese bile durumu resen dikkate alır. Süre sınırlaması yoktur.
İşte kararın can damarı burada. Normal şartlarda dernek genel kurul kararlarına karşı iptal davası, Türk Medeni Kanunu m. 83 uyarınca bir ila üç ay arası süreye tabidir. Siyasi Partiler Kanunu m. 121 atfıyla bu süre kurultay kararlarına da uygulanır. Davalı CHP yönetimi, davanın süresinde açılmadığını ve hak düşürücü sürenin geçtiğini ana savunma olarak sundu. Mahkeme bu savunmayı şu mantıkla bertaraf etti: ortada normal bir iptal sebebi değil, mutlak butlan sebebi var. Mutlak butlanda süre işlemez.
38. Olağan Kurultay’da neler yaşandı? Hangi iddialar gündeme geldi? Hangi deliller dosyaya girdi?
4-5 Kasım 2023’te Ankara Spor Salonu’nda yapılan kurultayda Özgür Özel, Kemal Kılıçdaroğlu’nu yalnızca 18 oy farkla geçti. Bu dar marj, sonradan açılan soruşturmaların temel çıkış noktası oldu. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 10 Şubat 2025 açıklamasıyla kamuoyunun gündemine giren iddialara göre kurultay öncesinde ve sırasında bir kısım delegeye nakit para verildiği (otellerde “bavullarla dolar” dağıtımı iddiası), iPhone marka telefon ve iPad tablet dağıtıldığı, ev ve araba temin edildiği, market alışveriş kartları verildiği, CHP’li belediyeler ve bunlara bağlı iştiraklerde işe yerleştirme yapıldığı, belediye başkanlığı ve meclis üyeliği adaylığı taahhüt edildiği ileri sürüldü. İddianameye göre bazı delegelerden kullandıkları oyların fotoğrafının telefonla çekilip gönderilmesi de istenmiş. İkinci tur oylama ise Kılıçdaroğlu’nun adaylıktan çekildiğine dair gerçeğe aykırı bir açıklamayla manipüle edilmiş.
Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2025/582 esas sayılı dosyasında bu sürecin dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve kurultayın divan başkanı olan Ekrem İmamoğlu’nun organizesinde yürütüldüğü iddia ediliyor. İstanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesi’nde ise 8 Ekim 2023 tarihli CHP İstanbul İl Kongresi için benzer iddialarla 2820 sayılı kanuna muhalefet suçundan dava görülüyor. Kongre ile kurultay arasındaki bağlantı kritik. İstanbul kongresinde belirlenen delege yapısı, kasım kurultayında oy kullanan grubu doğrudan etkiledi.
Mahkeme hangi kanun maddelerine dayandı? Anayasa, Siyasi Partiler Kanunu ve TBK 27 nasıl bir araya getirildi? Süre engelini ne kaldırdı?
Bölge Adliye Mahkemesi kararının iskeleti dört maddeli bir zincire oturuyor. İlki Anayasa m. 69/1: siyasi partilerin faaliyetleri, parti içi düzenlemeleri ve çalışmaları demokrasi ilkelerine uygun olmak zorundadır. İkincisi 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu m. 4: kuruluş, organ seçimi, işleyiş, faaliyet ve kararlar Anayasa’da nitelikleri belirtilen demokrasi esaslarına aykırı olamaz. Üçüncüsü aynı kanunun m. 93: parti içi seçimler ve genel merkez kararları tüzüğe, üye eşitliğine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz. Dördüncüsü TBK m. 27/1 ile TMK m. 5: emredici hükümlere ve kamu düzenine aykırı işlemler kesin olarak hükümsüzdür ve bu kural tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
Mantık örgüsü şu: SPK m. 4 ve m. 93 emredici hükümlerdir. Delege iradesinin para, ev, araba, iş vaadi ile satın alınması doğrudan bu emredici hükümleri ihlal eder. Emredici hükmün ihlali TBK m. 27 kapsamında mutlak butlan doğurur. Mutlak butlan ise süreye tabi değildir. Davalının “seçimler YSK denetiminde yapıldı, adli yargı bu seçimleri denetleyemez” itirazı da kabul görmedi. Mahkeme, mutlak butlan tespitinin asliye hukuk mahkemelerinin görev alanında olduğunu açıkça yazdı.
İlk derece mahkemesi davayı neden reddetmişti? Olağanüstü kurultaylar davayı konusuz kılar mı? BAM bu yaklaşımı neden bozdu?
Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi, 24 Ekim 2025 tarihli kararıyla davayı “konusuz kaldı” gerekçesiyle reddetmişti. Mantığı şuydu: aradan geçen sürede 6 Nisan 2025’te 21. Olağanüstü Kurultay, 21 Eylül 2025’te 22. Olağanüstü Kurultay yapıldı. Yeni seçimlerle organlar yenilendi, dolayısıyla 38. Kurultay’ın iptalinden beklenen hukuki yarar kalmadı.
BAM bu yaklaşımı kökten reddetti. Gerekçe ince ve önemli. Mutlak butlanla sakat bir işlem hiçbir hukuki sonuç doğurmaz. Sakat işlemin üstüne bina edilen sonraki işlemler de bu sakatlığı miras alır. 38. Kurultay batıl ise oradan çıkan genel başkan ve parti meclisinin olağanüstü kurultay çağırma yetkisi yoktur. Yetkisiz bir organın çağırdığı olağanüstü kurultaylar da hukuk düzeninde yer bulamaz. Mahkeme bunu “kanuna karşı hile” olarak nitelendirdi. Özgür Özel’in açık beyanlarına atıf yaparak olağanüstü kurultay kararlarının davadan kurtulma amacıyla alındığı tespitini de yaptı.
Sonuç olarak şu tescil edildi: 38. Kurultay batıl, sonraki tüm olağan ve olağanüstü kurultaylar ile bu kurultaylarda alınan kararlar da batıl. 8 Ekim 2023 tarihli CHP İstanbul İl Kongresi de aynı gerekçeyle iptal edildi.
Karardan sonra CHP yönetiminde ne değişti? Kılıçdaroğlu hangi sıfatla göreve döndü? İhtiyati tedbir neyi mümkün kıldı?
Mahkeme iptalle yetinmedi. İhtiyati tedbir kararıyla Özgür Özel’i, Merkez Yönetim Kurulu üyelerini, Parti Meclisi üyelerini ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerini görevden uzaklaştırdı. 38. Kurultay öncesi durum iade edildi. Kemal Kılıçdaroğlu, önceki Parti Meclisi ve önceki Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri tedbiren göreve geri döndü. Tedbirin uygulanması için Yüksek Seçim Kurulu’na, Ankara İl Seçim Kurulu’na, Çankaya 4. İlçe Seçim Kurulu’na ve Ankara Valiliği’ne tebligat yapılmasına hükmedildi.
İstanbul ayağında da paralel hareket var. 8 Ekim 2023 tarihli İl Kongresi iptal edildiği için kongre öncesi il başkanı ve parti il organları görevlerine iade edildi. Bu, daha önce İl Başkanlığı için atanan kayyum heyetinin de hukuki dayanağını ortadan kaldırdı.
Pratik sonuç şu: Yargıtay temyiz süreci boyunca CHP’nin tüzel kişiliğini Kılıçdaroğlu yönetimi temsil edecek. Bankacılık işlemleri, vekil tayini, mahkemelerdeki temsil, basın açıklamaları gibi tüm parti faaliyetlerinde imza yetkisi el değiştirdi.
Karar kesinleşti mi? Yargıtay sürecinde ne olabilir? Bundan sonraki yol haritası nasıl ilerleyecek?
Karar istinaf aşamasında verildi ve henüz kesin değil. Hükmün son cümlesi açık: tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’da temyiz yolu açıktır. Mevcut yönetim temyize gidecek; temyiz incelemesi süresince ihtiyati tedbir hükümleri yürürlükte kalır.
Yargıtay üç ihtimalden birini seçebilir. Onama hâlinde karar kesinleşir, parti içi denklem BAM’ın çizdiği çerçevede süreklilik kazanır. Bozma hâlinde dosya yeniden BAM’a döner ve süreç uzar. Düzelterek onama hâlinde ise belirli noktalar yeniden şekillenebilir. Bu süre zarfında siyasi dinamikler değişebilir, ek kurultaylar gündeme gelebilir, başka davalar açılabilir.
Aynı uyuşmazlık zinciri içinde Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2026/4 esasında derdest dosyası, İstanbul 45. Asliye Hukuk Mahkemesi’ndeki dosyalar ve iki ayrı ceza mahkemesinde görülen dosyalar paralel ilerliyor. Ceza davalarında verilecek kararlar, hukuk yargılamasında ispat gücünü daha da pekiştirebilir.
Bu karar Türk parti hukuku açısından neyi değiştirdi?
Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi’nin kararı, parti içi seçim yolsuzluklarına karşı adli yargının “siyasi mesele, karışmayız” tutumunu kırdı. SPK m. 4 ve m. 93’ün soyut kalan emredici hükümlerine somut bir yaptırım örneği bağladı. Mutlak butlan yaptırımının siyasi partilerin organ seçimlerine de uygulanabileceği, Yargıtay süreci sonuçlanmadan tam tescillenmiş sayılmasa da BAM düzeyinde ortaya kondu. Bu yaklaşım kesinleşirse delege satın alma iddialarının her parti için ciddi bir hukuki risk doğuracağı açık.
Karar kesinleşene kadar tartışma sürecek. Siyasi yorumlar bir yana, hukuki açıdan asıl izlenmesi gereken nokta Yargıtay’ın “mutlak butlan – siyasi parti kurultayı – emredici norm” üçlüsünü nasıl ele alacağı. Bu yorum salt CHP’nin değil, Türkiye’deki tüm parti içi seçim hukukunun çerçevesini önümüzdeki yıllarda belirleyecek.
Kaynak :
