Özel Güvenlik İşkolu Problemi
Özel güvenlikçiler hangi işkolunda sayılır? Belediye güvenlik görevlileri için fark nedir?
Son dönemde sendikaların en çok tartıştığı konulardan biri, özel güvenlik görevlilerinin hangi işkolunda sayılacağı meselesi oldu. Ankara 4. İş Mahkemesi’nin 2025/107 Esas, 2025/318 Karar sayılı kararı da bu tartışmalara doğrudan ışık tutuyor. Kararın özünde, Çalışma Genel Müdürlüğü’nün belediye şirketlerinde çalışan güvenlik görevlilerinin “Savunma ve Güvenlik İşkolu”na aktarılması yönündeki yazısının hukuka aykırı bulunması yatıyor.
Peki bu karar neyi değiştirdi, özel güvenlik görevlilerini ve sendikaları nasıl etkileyecek? Gelin, adım adım inceleyelim.
Özel güvenlik görevlileri hangi işkoluna dahildir? Belediyelerde çalışan güvenlikçiler için fark nedir?
Normal şartlarda 5188 sayılı Kanun gereği özel güvenlik görevlileri, 19 numaralı Savunma ve Güvenlik İşkolu kapsamında değerlendiriliyor. Bu işkolunun en kritik özelliği, grev yasağına tabi olmasıdır.
Ancak belediyelerde çalışan güvenlik görevlilerinin durumu farklıdır. Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre, eğer özel güvenlik görevlileri sadece belediyeye ait bina ve tesislerde görev yapıyorsa, bu hizmet asıl işe yardımcı iş sayılır. Bu durumda da güvenlikçiler, belediyelerin girdiği 20 numaralı Genel İşler İşkolu (Belediye Hizmetleri) kapsamında kabul edilmelidir.
Bakanlık neden ayrı SGK sicil numarası istedi?
Çalışma Genel Müdürlüğü, 2023’te yapılan işkolları yönetmeliği değişikliğini gerekçe göstererek belediye şirketlerinde çalışan güvenlikçilerin ayrı bir SGK sicil numarasıyla “Savunma ve Güvenlik İşkolu”na aktarılmasını istemişti.
Gerekçe olarak şu sorunlar gösterildi:
- Güvenlik personelinin grev yasağına rağmen grev oylamalarında etkili olması,
- İşkolu tespitinde SGK dosyalarının karışması,
- Belediyelerdeki karma personel yapısının sendikal uyuşmazlıklara yol açması.
Bakanlığın “Ayrı SGK Sicil Numarası” Talebinin Arkasında Ne Var? Özel güvenlikçiler greve katılabilir mi, grev yasağı ne anlama geliyor?
Çalışma Genel Müdürlüğü, belediye şirketlerinde çalışan özel güvenlikçilerin tek bir SGK dosyasında diğer işçilerle birlikte gösterilmesini sorunlu buluyor. Çünkü:
- Grev yasağına rağmen grev oylamalarına katılma riski
- 5188 sayılı Kanun gereği özel güvenlik görevlilerinin greve katılması yasaktır.
- Ama eğer aynı SGK dosyasında belediye işçileriyle birlikte gösterilirlerse, grev oylaması yapılırken güvenlikçilerin de listede görünmesi mümkün olur.
- Bu durumda, aslında greve katılma hakkı olmayan güvenlikçiler, grev kararının çıkıp çıkmamasında etkili hale gelir.
- Yani hukuken yasaklı olan bir grup, fiilen sürecin sonucunu değiştirebilir.
- İşkolu tespitinde SGK dosyalarının karışması
- Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği, SGK sicil numarası üzerinden yürüyen faaliyetlere bakılarak belirlenir.
- Aynı dosyada hem belediye temizlik işçileri, hem zabıta memurları, hem de güvenlikçiler görünürse işin “asıl niteliği” tespit edilemez hale gelir.
- Örneğin; “Genel İşler İşkolu” mu yoksa “Savunma ve Güvenlik İşkolu” mu olduğu tartışmalı olur.
- Karma personel yapısının sendikal sorunlara yol açması
- Bir sendika sadece kendi işkolundaki işçileri üye yapabilir.
- Eğer güvenlikçiler “Genel İşler İşkolu” içinde görünürse, aslında “Savunma ve Güvenlik İşkolu” sendikasına üye olması gereken kişiler farklı sendikalara kaydedilebilir.
- Bu da hem üyeliklerin geçersiz hale gelmesine hem de toplu iş sözleşmelerinin iptal edilmesine sebep olabilir.
Mahkeme bu konuda ne dedi?
Ankara 4. İş Mahkemesi, Bakanlığın bu yazısını hukuka aykırı buldu.
Kararda öne çıkan gerekçeler:
- İşkolu tespiti, her işyeri için ayrı ayrı yapılmalı ve Resmî Gazete’de yayımlanmalı. Bakanlığın genel bir yazıyla tüm belediye şirketleri için toplu işkolu değiştirmesi mümkün değil.
- Belediyelerde güvenlik görevlilerinin faaliyeti, çoğunlukla yardımcı iş niteliğinde olduğundan, belediye şirketinin asıl işine bağlı işkolunda sayılmalıdır.
- Grev yasağı sadece güvenlik görevlileri için değil, belediyelerdeki cenaze, su ve itfaiye hizmetleri gibi alanlarda da mevcut. Bu nedenle tek başına güvenlikçiler için farklı bir uygulama yapılması doğru değil.
Karar sendikaları ve işçileri nasıl etkileyecek?
Bu kararın sendikal örgütlenme açısından önemli sonuçları var:
- Belediye şirketlerinde çalışan özel güvenlik görevlileri, Genel İşler İşkolu kapsamında kalmaya devam edecek.
- Güvenlikçilerin sendika üyelikleri düşmeyecek, mevcut toplu iş sözleşmeleri geçerliliğini koruyacak.
- Bakanlığın genel yazılarıyla işkolu değişikliği yapılmasının önüne geçilerek, her işyeri için bağımsız ve yargı denetimine açık bir süreç işletilecek.
İşçilerin Gözünden Sonuç
Kısaca bu karar, belediyelerde çalışan güvenlikçilerin:
- Sendikasız kalmasını engelledi.
- Toplu sözleşmeyle kazanılmış haklarını korudu.
- Bakanlığın masa başında aldığı bir yazıyla işçilerin hak kaybetmesinin önüne geçti.
Yani işçiler açısından kararın özü şu: “Haklarınız güvence altında, sendikanızdan düşmeyecek ve toplu iş sözleşmesindeki kazanımlarınız aynen devam edecek.”
Sık sorulan sorular: İşkolu tespiti ve özel güvenlikçiler
Özel güvenlikçiler greve katılabilir mi?
Hayır. 5188 sayılı Kanun ve 6356 sayılı Kanun gereği, özel güvenlik görevlilerinin greve katılması yasaktır.
Belediye şirketinde çalışan güvenlikçi hangi işkolunda sayılır?
Eğer yalnızca belediyenin kendi tesislerinde görev yapıyorsa, bu iş yardımcı iş kabul edilir ve güvenlikçi, belediye şirketinin bağlı olduğu işkolunda (Genel İşler) değerlendirilir.
Bakanlık işkolunu değiştirebilir mi?
İşkolu tespiti Bakanlık tarafından yapılır ancak bu işlem Resmî Gazete’de yayımlanmalı ve yargı denetimine açık olmalıdır. Genel yazılarla toplu bir şekilde işkolu değiştirilmesi mümkün değildir.
İşkolu tespiti davasında avukat desteği neden önemlidir?
İşkolu tespiti davaları, hem sendikal hakları hem de toplu iş sözleşmelerinin geçerliliğini doğrudan etkiler. Yanlış yapılan bir tespit, yüzlerce işçinin sendika üyeliğinin düşmesine ve kazanılmış hakların kaybolmasına yol açabilir. Bu nedenle bu davalarda iş hukuku ve sendika hukuku konusunda uzman bir avukatın desteği hayati öneme sahiptir.
İşkolu Tespiti Davası Açmayı Düşünüyorsanız…
Eğer siz de belediye şirketinde çalışan özel güvenlik görevlisiyseniz veya bir sendika yöneticisi olarak işkolu tespitiyle ilgili sorun yaşıyorsanız, hukuki süreci doğru yürütmek çok önemlidir. Ankara 4. İş Mahkemesi’nin bu kararı, emsal nitelik taşıyor. Ancak her somut olayın farklı dinamikleri olabilir.
