Yabancı Plakalı Araç Bana Vurup Kaçtıysa Ne Yapmak Gerekiyor?
Yabancı Plakalı Araç Çarpıp Kaçtıysa Zararımı Kim Karşılar?
Türkiye’de özellikle turizm bölgelerinde ve sınır geçişlerine yakın şehirlerde sıkça karşılaşılan bir durum vardır. Yabancı plakalı araç kazaya karışır, maddi hasar oluşur ve sürücü olay yerinden ayrılır. Çoğu kişi bu noktada artık zararını tahsil edemeyeceğini düşünür. Oysa uluslararası sigorta sistemi tam da bu ihtimal için kurulmuştur.
Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB), Yeşil Kart Sigorta Sistemi kapsamında Türkiye’de faaliyet gösteren resmi teminat kuruluşudur. Yabancı plakalı bir aracın Türkiye sınırları içerisinde sebep olduğu maddi veya bedeni zararlar bakımından, yabancı ülkedeki sigorta şirketi adına devreye girer ve zarar gören üçüncü kişilerin tazminat taleplerini yürütür. Bu nedenle kazaya sebep olan aracın Türkiye’de sigortasının bulunmaması veya sürücünün yabancı olması hak kaybı yaratmaz.
Yabancı Plakalı Araç Kazasında Sigorta Başvurusu Nereye Yapılır?
Kazaya sebep olan araç yabancı plakalı ise başvuru doğrudan sigorta şirketine değil, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu’na yapılır. Büro, yabancı aracın bağlı olduğu ülkenin Yeşil Kart sigortacısı ile iletişime geçerek dosyayı uluslararası sistem üzerinden yürütür.
Başvuru süreci zarar gören araç sahibinin dolduracağı talep formu ile başlar. Formun imzalı olması zorunludur. Eksik veya imzasız başvurular işleme alınmaz. Başvuru e-posta veya kargo yoluyla yapılabilir. Sürecin hızlı ilerleyebilmesi için aracın bulunduğu servis adresinin açık şekilde belirtilmesi özellikle önemlidir. Çünkü eksper yönlendirmesi bu bilgiye göre yapılır.
Yabancı Araç Kaçarsa Tazminat Almak Mümkün mü?
Evet. Araç olay yerinden kaçmış olsa bile plakanın, kamera kaydının veya kolluk tutanağının bulunması halinde süreç devam eder.
TMTB başvuru sonrasında öncelikle:
- Belgelerin tam olup olmadığını kontrol eder,
- Yabancı aracın geçerli Yeşil Kart sigortası bulunup bulunmadığını araştırır,
- Gerekirse ilgili ülke sigorta bürolarıyla resmi yazışma yapar.
Eğer yabancı sigorta şirketinin Türkiye’de atanmış bir temsilcisi varsa dosya bu temsilciye devredilir. Temsilci yoksa hasar dosyası doğrudan TMTB bünyesinde açılır ve süreç Türkiye’den yürütülür. Bu aşamada eksper atanarak araç hasarı tespit edilir.
Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu Hasar Dosyası Açıldıktan Sonra Ne Yapar?
Hasar dosyası açıldıktan sonra en kritik aşama Yeşil Kart sigortasının geçerliliğinin teyididir. Çünkü ödeme yapılabilmesi için yabancı sigortacının poliçeyi kabul etmesi gerekir.
TMTB;
- Yeşil kartın geçerliliği için yabancı sigorta şirketinden onay alır,
- Kusur durumunu değerlendirir,
- Eksper raporunu inceler,
- Eksik evrak varsa tamamlanmasını ister,
- Sigorta kapsamına giren zararlar için ödeme sürecini başlatır.
Tüm bilgilendirmeler başvuru formunda belirtilen e-posta adresi üzerinden yapılır. Dosyada gelişme oldukça zarar gören kişiye bildirim gönderilir.
Yabancı Plakalı Araç Kazasında Hangi Belgeler Olmazsa Süreç Başlamaz?
Uygulamada en sık gecikme sebebi eksik evraktır. Sürecin başlayabilmesi için temel olarak şu belgeler gerekir:
- İmzalı başvuru formu
- Trafik polisi tutanağı veya anlaşmalı kaza tespit tutanağı
- Zarar gören araca ait ruhsat fotokopisi
- Yabancı araca ait Yeşil Kart bilgisi veya kopyası
- Mevcutsa fotoğraf, plaka bilgisi ve diğer tüm belgeler
Özellikle Yeşil Kart bilgisinin bulunması dosyanın sonuçlanma süresini ciddi şekilde kısaltır.
Yabancı Araç Türkiye’den Çıkarsa Hak Kaybı Oluşur mu?
Hayır. Sistem sürücüyü değil sigorta sorumluluğunu esas alır. Araç ülkeyi terk etmiş olsa bile Yeşil Kart sigortası üzerinden uluslararası sorumluluk devam eder. Bu nedenle önemli olan kazanın resmi tutanakla kayıt altına alınması ve doğru merciye başvurulmasıdır.
Yabancı Plakalı Araçların Verdiği Maddi Zararlar Nasıl Tahsil Edilir?
Sonuç olarak yabancı plakalı aracın kaçması, sürücünün bulunamaması veya aracın Türkiye dışına çıkması mağdur açısından hukuki korumanın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Doğru tutanak, doğru başvuru ve Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu üzerinden yürütülen süreç sayesinde araç hasarı, bina zararı veya diğer maddi kayıplar sigorta sistemi kapsamında talep edilebilir.
Bu tür kazalarda en büyük hata, “yabancı araçtı, yapacak bir şey yok” düşüncesiyle başvuru yapılmamasıdır. Oysa muhatap artık sürücü değil; uluslararası sigorta sistemini Türkiye’de temsil eden Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu’dur.
Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu’nun Hukuki Statüsü Nedir?
• Birlik bünyesinde, tüzel kişiliği haiz olarak kurulmuştur (m.1).
• Dayanağı 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 24. maddesidir (m.2).
• Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği bünyesinde faaliyet gösterir (m.3-b, m.1).
Sonuç: Kamu kurumu değildir; ancak kanuni dayanağı olan özel hukuk tüzel kişisidir.
Büro Hangi Kanuna Dayanır?
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.24 (m.2).
Bu madde, sigorta sektöründe belirli büroların kurulmasına imkân tanır. Yönetmelik bu kanun maddesine dayanır.
Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu Ne İş Yapar?
Görev alanı açıkça düzenlenmiştir:
• Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi kapsamında işlem yapar (m.5/1).
• Yurtdışında geçerli sigorta belgelerinin basım, denetim ve düzenlenmesini sağlar (m.5/1).
• Bu belgeler kapsamındaki hasarların ödenmesini temin eder (m.5/1).
• Yurtdışında düzenlenip Türkiye’de geçerli olan sigorta sözleşmelerine ilişkin hasarların tedvir ve tasfiyesini yürütür (m.5/1).
Bu madde, yabancı plakalı araç kazalarında neden muhatap olabileceğini açıkça gösterir.
Büro Sigorta Havuzu Kurabilir mi?
Evet.
• Sigorta veya reasürans havuzları tesis edebilir ve yönetebilir (m.5/2-a).
• Üyelerine garantör olabilir (m.5/2-b).
• Kapsamındaki sigortalara ilişkin tarifeleri hazırlayabilir (m.5/2-c).
Bu düzenleme, büroya mali sorumluluk organizasyonu kurma yetkisi verir.
Büro Dava Açabilir mi, Aleyhine Dava Açılabilir mi?
Yönetim Kurulu yetkileri kapsamında:
• Büro alacakları konusunda dava veya takip yapabilir, sulh olabilir, feragat edebilir (m.9-e).
• Büro tarafından veya Büro aleyhine açılacak davaları yürütür, tahkime gidebilir (m.9-f).
Bu madde doğrudan dava ehliyetine işaret eder.
Büro Denetime Tabi mi?
Evet.
• Büronun gelir ve giderleri ile diğer işlemleri her yıl Müsteşarlık tarafından denetlenir (m.15).
Bu, kamu gözetimi altında çalıştığını gösterir.
Üyelik Zorunlu mu?
Evet.
• Kara araçları sorumluluk sigortası ruhsatı bulunan sigorta şirketleri Büronun doğal üyesidir (m.16/1).
• Üyeler 50.000 TL kefalet akçesi yatırmak zorundadır (m.16/2-a).
• Büro tarafından kurulan havuzlara katılmak zorundadır (m.16/2-b).
Bu madde, sistemin zorunlu sektör yapısı olduğunu ortaya koyar.
Büro Gelirini Nereden Sağlar?
Büronun gelir kaynakları açıkça sayılmıştır:
• Mevduat ve kefalet akçesi faizleri (m.21/1-a)
• Üyelere verilecek sertifikaların bedelleri (m.21/1-b)
• Uluslararası tedvir ücretleri (m.21/1-c)
• Üyelerden alınacak katılma payları (m.21/1-e, m.21/2)
Burada dikkat edilmesi gereken nokta:
Yönetmelikte vatandaştan “hizmet bedeli” alınacağına dair bir düzenleme yoktur.
Yönetmelik Kime Aittir ve Kim Yürütür?
• Yönetmelik 28/6/2008 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır (26920).
• Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür (m.24).
Bu da yönetmeliğin resmî ve yürütme organı tarafından çıkarılmış bir düzenleme olduğunu gösterir.
KANUN NE DİYOR ?
1) Türkiye Bu Sözleşmeye Nasıl Taraf Oldu?
• 20.04.1959 tarihli Avrupa Sözleşmesi, Türkiye adına 26.06.1974’te imzalanmıştır.
• 4477 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunmuştur (4477 s. Kanun m.1).
• Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (m.2).
• Yürütme yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir (m.3).
Sonuç: Sözleşme iç hukukta kanunla uygun bulunmuş ve bağlayıcı hale gelmiştir.
2) Devletin Temel Yükümlülüğü Nedir?
Her âkit taraf:
• Kendi ülkesinde motorlu taşıtların verdiği zararları zorunlu sigorta sistemiyle teminat altına almak zorundadır (Sözleşme m.1/1).
• Teminatı artırıcı hükümler getirme hakkına sahiptir (m.1/2).
Bu, zorunlu trafik sigortasının uluslararası düzeyde bir yükümlülük olduğunu gösterir.
3) Devletin Saklı Hakları Nelerdir?
Her âkit taraf:
• Bazı araçları zorunlu sigortadan muaf tutabilir (m.2/1).
• Kamu araçlarını muaf tutabilir (m.2/2).
• Asgari sigorta tutarını belirleyebilir (m.2/3).
Bu, teminat limitlerinin ulusal hukukla belirlendiğini gösterir.
4) Büro Sistemi Neye Dayanır?
Sözleşme m.8:
• Uluslararası sigorta belgeleri çıkaracak büroların kurulması teşvik edilir.
• Bu bürolar, yabancı plakalı araçların verdikleri zararların tazminini sağlar.
Bu hüküm, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu’nun uluslararası sözleşme temeline dayandığını gösterir.
5) Garanti Fonu Yükümlülüğü Nedir?
Sözleşme m.9:
Her devlet:
• Sigortasızlık halinde
• Failin belirlenememesi halinde
• Muafiyet hallerinde
zarar görenlere tazminat sağlamak için garanti fonu kurmak zorundadır.
Bu, Güvence Hesabı sisteminin sözleşmesel temelidir.
6) Sigortanın Kapsamı Nedir?
Ek I m.2 ve m.3:
• Sigorta olmadan araç kamuya açık alanlarda kullanılamaz (Ek I m.2/1).
• Yabancı plakalı araçlar, yetkili bir büro tarafından teminat altına alınmışsa kullanılabilir (Ek I m.2/2).
• Sigorta, araç sahibi, zilyedi ve sürücünün mali sorumluluğunu kapsar (Ek I m.3/1).
• Sigorta, kişilere ve mallara verilen zararları kapsar (Ek I m.3/2).
Bu hükümler doğrudan dava kapsamını belirler.
7) Zarar Görenin Doğrudan Talep Hakkı Var mı?
Evet.
Ek I m.6/1:
• Zarar gören kişinin sigortacıya karşı doğrudan talep hakkı vardır.
Bu, sigorta hukukunda doğrudan dava hakkının uluslararası temelidir.
8) Zamanaşımı Süresi Nedir?
Ek I m.8:
• Sigortacıya karşı doğrudan talep hakkı, olaydan itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır (m.8/1).
• Yazılı talep zamanaşımını durdurur (m.8/2).
Bu süre, iç hukukta farklı düzenlenmiş olsa da sözleşme çerçevesi budur.
9) Sigortacı Hangi Defileri İleri Süremez?
Ek I m.9:
• Sigortacı, sigortalıya karşı sahip olduğu sözleşmesel defileri zarar görene karşı ileri süremez (m.9/1).
• Poliçenin sona erdiğini ileri sürebilmesi için 16 günlük bildirim süresi gerekir (m.9/2).
• Ancak sigortacının sigortalıya rücu hakkı saklıdır (m.9/4).
Bu madde, sigorta şirketlerinin savunma sınırlarını belirler.
10) Motorlu Taşıt Tanımı Nedir?
Ek I m.1:
• Demiryolu araçları hariç
• Mekanik güçle hareket eden
• Bağlı/bağlı olmayan römorkları kapsayan araçlar
Bu tanım, sorumluluk alanını belirler.
11) Büro Hangi Araçlarda Devreye Girer?
Ek I m.2/2:
• Genellikle ülke dışında kayıtlı araçlar
• Yetkili bir büro tarafından teminat altına alınmışsa
ülke içinde kullanılabilir.
Bu hüküm, yabancı plakalı araç kazalarında büro sisteminin hukuki dayanağıdır.
BAŞVURU FORMU
