Yıllar Süren Boşanma Davası
Türkiye’de boşanma davalarının yıllarca sürmesi, sadece duygusal bir yıkım değil aynı zamanda ciddi bir hak ihlali olarak da kabul edildi. Anayasa Mahkemesi (AYM), 27 Mayıs 2025 tarihli Ç.A. Başvurusu (B. No: 2022/66069) kararında, uzun süren boşanma davası nedeniyle bireyin evlenme hakkının ihlal edildiğine hükmetti ve başvurucuya 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Bu karar, boşanma davalarının sürüncemede bırakılmasının sadece “makul sürede yargılanma hakkı” değil, aynı zamanda özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı kapsamındaki evlenme-aile kurma hakkını da ihlal edebileceğini ortaya koyuyor.
Neden ihlal kararı verildi?
Başvurucunun boşanma davası 2014’te açıldı. Mahkeme 2016’da boşanmaya karar verdi ve karar kesinleşti diye nüfusa işlendi. Ancak eşin temyizi, Yargıtay’ın bozması ve usulsüz tebligat kararları derken, 2020’de kesinleşme şerhi kaldırıldı. Başvurucunun nüfus kaydında “boşanmış” bilgisi silindi.
Bu süreçte başvurucu 5 yıldan fazla bir süre boyunca “evli” gözükmeye devam ettiği için yeniden evlenemedi. Nihayet 2024 yılında tekrar boşanma kesinleşmesi nüfus kaydına işlendi.
AYM, bu uzun süreçte devletin gerekli özeni göstermediğini, başvurucunun elinde olmayan nedenlerle evlenme hakkının kullanılamaz hâle geldiğini belirledi.
AYM hangi hakları ihlal edilmiş saydı?
- Özel hayata saygı hakkı (Anayasa m. 20)
- Aile kurma hakkı (Anayasa m. 41)
AYM, evlenme hakkını sadece belirli bir kişiyle evlenme özgürlüğü olarak değil, geniş anlamda aile kurma iradesi olarak yorumladı. Boşanma davasının makul sürede sonuçlandırılmaması, bireyin geleceğini planlamasını engellediği için hak ihlali sayıldı.
Mahkeme neye hükmetti?
- Başvurucuya 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine,
- Maddi tazminat talebinin reddine,
- 30.664,10 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine,
- Ödeme dört ay içinde yapılmazsa yasal faize hükmedilmesine karar verildi.
Bu karar ne anlama geliyor?
- Emsal niteliğinde: Artık sadece “uzun yargılama” değil, “yeniden evlenememe” de bir hak ihlali olarak görülecek.
- Devletin yükümlülüğü: Boşanma davalarının sürüncemede kalmaması için devletin pozitif yükümlülüğü var.
- Vatandaş için sonuç: Uzun süren boşanma davalarında, evlenme hakkı engellenen kişiler Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapabilir ve tazminat kazanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Uzun süren boşanma davasında hak ihlali olur mu?
Evet. AYM, boşanma davasının yıllarca sürmesinin sadece makul sürede yargılanma hakkını değil, evlenme hakkını da ihlal ettiğine hükmetti.
Boşanma davası yıllarca sürerse tazminat alınabilir mi?
Evet. Bu kararla birlikte, uzun süren boşanma nedeniyle evlenemeyen kişilere manevi tazminat ödenebileceği kabul edildi.
Evlenme hakkı Anayasa’da nerede düzenleniyor?
Açıkça yazmıyor. Ancak AYM, Anayasa m. 20 (özel hayatın korunması) ve m. 41 (ailenin korunması) hükümlerinden amaçsal yorumla evlenme hakkını çıkarmıştır.
“Boşanma Davam Yıllarca Sürüyor, Ne Yapabilirim?”
Eğer boşanma davanız uzun sürüyorsa, temyiz süreçleri yıllarınızı alıyorsa ve bu nedenle yeniden evlenme/aile kurma hakkınız engelleniyorsa, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapabilirsiniz. Bu karar, benzer durumda olan vatandaşların önünü açıyor.
