Sığınağı Dükkân Yapmak Suç mu? Hangi Önlemleri Alabiliriz?
Apartmanlarda en sık başımıza gelen sorunlardan biri, bazı kat maliklerinin sığınakları kendi özel mülkü sanıp duvar örerek, elektrik çekerek, boya badana yaparak, hatta WC döşeyerek dükkâna çevirmesi. Üstüne bir de diğer kat maliklerini “Senin balkon kaçak, çatın kaçak; seni de şikâyet ederim” diyerek susturmaya çalışıyorlar.
Oysa sığınak; Kat Mülkiyeti Kanunu ve Sığınak Yönetmeliği gereği ortak alan niteliğindedir. Kimse tek başına kapatamaz, kiraya veremez, amacını değiştiremez.
Bu alanların amacı; harp, afet ve acil durumlarda insanların güvenle sığınabileceği yapısal bir koruma sağlamaktır. Yönetmelik, sığınakların nasıl yapılacağını, nasıl korunacağını ve hangi amaçla kullanılacağını ayrıntılı şekilde düzenlemiştir. Dolayısıyla sığınağı depo, ofis, hobi odası veya kiralık ticari alana dönüştürmek yalnızca apartman içi bir anlaşmazlık değil; doğrudan imar mevzuatı ihlalidir.
Sığınağı Dükkân Gibi Kullananlar Hangi Suçu İşlemiş Olur? Duvar Örmek, Elektrik Çekmek, WC Koymak İmara Aykırı mı? Kiraya Vermek Yasak mı?
Sığınağı amacı dışında kullanmak, Yönetmeliğin 13 ve 14. maddelerine açıkça aykırıdır.
Bu alanlar “kat maliklerinin müşterek mülkü” olarak tapuya tescil edilir ve:
- Satılamaz,
- Devredilemez,
- Kiralanamaz,
- Dükkâna çevrilemez,
- Amacı dışında kullanılamaz.
Sığınağa duvar örmek, oda yapmak, elektrik hattı çekmek, tuvalet kurmak, avize asmak, fayans döşemek gibi tüm müdahaleler 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre “yapı ruhsatı gerektiren imalat” niteliğindedir. Projede olmayan her imalat “imara aykırılık” oluşturur.
Bu davranışlar ayrıca TCK m. 184 – İmar kirliliğine neden olma suçu kapsamında değerlendirilebilir.
Çünkü yapılan eklentiler; yapının ruhsatına, projesine ve imar düzenine aykırı bir kullanım yaratır.
Dolayısıyla sığınağı dükkân gibi kullanmak yalnızca apartman uyumunu bozan bir tercih değil; hem cezai, hem idari, hem de hukuki yaptırımı olan bir fiildir.
Bu Durumu Kim Denetler? Belediye Nasıl Müdahale Eder? İmar Kanunu’nun 32. Maddesi Bu Konuda Ne Diyor?
Sığınak Yönetmeliği açıkça belirtir:
“Bu hükümlere uyulmadığının ilgili idareler tarafından tespiti halinde, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi kapsamında işlem yapılır.”
(Madde 14)
Buradaki “ilgili idare”;
- Belediyeler,
- İl özel idareleri veya
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleridir.
Yani yıkım kararı veren ve para cezasını uygulayan makam, belediyedir.
Belediye teknik ekipleri aykırılığı tespit eder, 32. madde uyarınca:
- Tebligat yapılır,
- Malike aykırılığı gidermesi için süre verilir,
- Gidermezse belediye kendisi yıkar,
- Yıkım bedelini ve idari para cezasını ilgili kişiden tahsil eder.
Sığınakların kayıtlarının tutulması ve genel sığınak planlaması ise Yönetmelik gereği Valilik (İl AFAD Müdürlüğü) koordinasyonunda yürütülür.
Ancak doğrudan yaptırım yetkisi belediyededir.
Kat Malikleri Bu Duruma Nasıl Karşı Çıkabilir? “Balkonun Kaçak, Şikâyet Ederim” Şantajı İşe Yarar mı? Ne Yapmak Gerekir?
Bazı işgalciler diğer apartman sakinlerini korkutmak için:
“Senin balkon kaçak, seni de şikâyet ederim.”
“Siz de şu duvarı kaçak yaptınız.”
gibi tehditlerle konuyu kapatmaya çalışır.
Bu sözlerin hukuki bir değeri yoktur.
Çünkü biri aykırı işlem yaptı diye başka bir aykırılık meşrulaşmaz.
Sığınağın amacı dışında kullanılması; kamu güvenliği açısından ayrı bir öneme sahiptir ve mutlaka düzeltilmesi gereken bir ihlaldir.
Kat malikleri şunları yapabilir:
- Belediyeye imar aykırılığı şikâyeti,
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne başvuru,
- Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre ortak alanın tahliyesi talebi,
- Gerekirse savcılığa TCK 184 kapsamında suç duyurusu.
Sığınağı dükkâna çevirmek, apartmanın güvenlik planlamasını doğrudan bozar ve yeni Yönetmelik nedeniyle artık çok daha sıkı denetlendir.
Hakkını Aramak İsteyenler İçin Son Bilgilendirme
Sığınak; bir apartmanın en kritik ortak alanıdır.
İçine duvar örülmesi, kiraya verilmesi, depoya çevrilmesi sadece kat maliklerine değil, şehir ölçeğinde afet yönetimine zarar verir. Bu nedenle mevzuat çok katıdır ve ihlaller doğrudan belediye tarafından cezalandırılır.
Apartmanınızda böyle bir işgal varsa susmayın.
Dilekçenizi verin, süreci takip edin, hakkınızı koruyun.
