İşçilik alacaklarında zamanaşımı nasıl hesaplanır ? Zamanaşımı nedir ?
İşçilik alacaklarında kağıt üzerinde hesaplama yapıldığından yüksek rakamlar çıkmakla beraber iş uygulamaya gelince bu rakamların bir kısmının zamanaşımına uğradığı görülmektedir. Zamanaşımı konusunda Yargıtay’ın yerleşik kararları bulunmakta olup, dava aşamasında kısmi açılan dava miktarını yükseltirken zamanaşımını hesaplayıp, dikkate almak gerekir.
Zamanaşımının başlangıcını tespit etmek davayı açarken doğru miktarı bulmak açısından önemlidir. Kimi alacaklar fesih tarihinde muaccel olurken, kimi alacaklar işçi henüz çalışıyorken hak doğmuş olduğundan muaccel olur ve zamanaşımına uğramaya başlar.
Tüm alacak kalemlerine dair zamanaşımı sürelerini tek tek ayrı başlıklar altında ele almak kafa karışıklıklarını gidermek için faydalı olacaktır.
Kıdem tazminatında zamanaşımı nasıl hesaplanır ?
İş Kanunu EK Madde 3 ile getirilen düzenlemeye göre Kıdem tazminatında zamanaşımı 5 yıl olarak hesaplanacaktır.
Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olmuş sayılır. İşçi çalıştığı esnada kıdem tazminatını talep edemez.
Örneğin 9 yıl 3 ay 10 günlük kıdemi olan ve 31.12.2021 tarihinde iş sözleşmesi sona eren bir işçinin kıdem tazminatı için dava açması gereken son tarih 31.12.2026 tarihidir. İşçi bu tarihten önce davasını açtığında 9 yıl 3 ay 10 günlük süre boyunca hak etmiş olduğu kıdem tazminatına hak kazanmış olur.
Kıdem tazminatında düzenleme yapan ek madde 12/10/2017 tarihinde yürürlüğe girdiği için, fesih tarihinin bu tarihten önce olması durumunda Türk Borçlar Kanunu 146.maddedekik genel zamanaşımı süresi olan 10 yıl uygulanacaktır.
İhbar tazminatında zamanaşımı nasıl hesaplanır ?
İş Kanunu EK Madde 3 ile getirilen düzenleme İhbar tazminatı için de geçerlidir. Sözleşmenin sona erdiği tarih dikkate alınarak kıdem tazminatında anlatılan şekilde hesaplama yapılmalıdır.
Maaş – Ücret alacaklarında zamanaşımı nedir ?
İş Kanunu 32.maddeye göre ‘Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.’ Şeklinde düzenleme yapılmıştır .
Muhammed (S.A.V) “İşçinin ücretini alın teri kurumadan önce ödeyiniz.” Felsefesi, İş Kanunu tarafından benimsenmiş, içinin hakkının doğduğu zaman ödenmesi, ödenmemesi halinde zamanaşımının başlayacağı ifade edilmiştir.
Dava açarken uyuşmazlık konusu miktarı tespit ederken, işverenin ödememiş olduğu maaş-ücret alacakları yönünden, bugünden geçmişe doğru 5 yıl geriye gitmemiz gerekir.
Ulusal Bayram Genel Tatil Alacaklarında zamanaşımı nasıl hesaplanır ?
İş Kanunu 32.maddeye göre ‘Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.’ Şeklinde düzenleme yapılmıştır .
UBGT alacakları teknik olarak ücret olarak kabul edilir bu nedenle 5 yıllık zamanaşımına tabi olur. Zamanaşımının başlangıcını hesaplarken muaccel olduğu zamanı tespit etmemiz gerekir. Ücret alacağı işin yapıldığı, mesainin tamamlandığı gün muaccel olur. İşçinin hakkının verilmesi sözleşmenin feshedilmesine kadar beklenmesini gerektirmez. O gün, gün bitiminde veya sözleşmeye göre en geç maaşın alınacağı gün ek çalışmaların zamlı şekilde ödenmesi gerekir. Bu sebeple, Ücret alacaklarını tespit ederken zamanaşımına uğrayan kısmı, dava açıyorsak dava tarihinden geriye doğru 5 yıl sayarak, dava açmış dava miktarımızı ıslah ile artırıyorsak ıslah tarihinden itibaren 5 yıl geriye sayıp hesaplamayı yapmamız gerekir.
Fazla mesai alacaklarında zamanaşımı nasıl hesaplanır ?
Ücret alacaklarında hesaplama tarihinden itibaren 5 yıl geçmişe gitme prensibi, fazla mesai alacakları için de geçerlidir. Fazla mesai de işçinin yapmış olduğu işin karşılığı olan ücrettir. Sadece belirlenen süreler haricinde ek çalışma yapıldığı için zamlı ödenmesi gerekir.
Fazla mesai ücretleri hesaplanırken, davanın belirsiz alacak olarak açılmış olması durumunda, dava miktarı artırılırken, ıslah edildiği tarih değil, dava tarihini esas almak gerekir. Belirsiz alacak olarak açılan davalarda, dava miktarını başta tespit etmek uzmanlık gerektirdiğinden davacı tarafından tahmin edilemez. Açılan dava tüm alacak miktarı bakımından(belirsiz alacak olarak açılan kalemler için) zamanaşımını kesecektir.
Alacağın belirsiz alacak davası şartlarını taşıması halinde dava açılmakla borçlu alacağın tamamı açısından temerrüde düşmekle zamanaşımı kesilecektir. (Uğur OCAK – Gaziantep 2018, 7.Bakı S. 1118)
7226 sayılı Kanun Geçici 1maddesi 1 fıkrası uyarınca zamanaşaımı süreleri 13.03.2020-15.06.2020 tarihleri arasında 3 ay 2 gün durmuştur. Hesaplama yapılırken bu sürelerin göz önüne alınması gerekir.
6235 Sayılı Kanun 18/A maddesince, arabuluculuğa başvurudan itibaren son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı duracak ve hak düşürücü süreler işlemeyecektir.
