Durmadan Telefona Gelen Özel Gün Mesajları
Bayram sabahı telefona düşen bir mesaj…
Altında bir siyasetçinin ismi.
İlk refleks çoğu zaman aynı:
“Ben buna ne zaman izin verdim?”
Bu soru, nezaket değil kişisel verilerin korunması hukuku meselesidir.
Siyasilerin bayram mesajı göndermesi KVKK kapsamında kişisel veri işleme midir?
Evet.
Tereddütsüz şekilde kişisel veri işleme faaliyetidir.
Bir kişiye ait telefon numarası, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre kişisel veridir (KVKK m.3).
Bu numaranın;
- kaydedilmesi,
- kullanılması,
- mesaj gönderilmesi
işleme faaliyetidir.
Siyasi partiler ve bağımsız adaylar, bu faaliyet kapsamında “veri sorumlusu” sıfatını taşır.
Siyasi partiler ve bağımsız adaylar KVKK bakımından veri sorumlusu sayılır mı?
Evet.
Siyasi partiler ve bağımsız adaylar;
- kişisel verinin işlenme amaçlarını belirledikleri,
- veri işleme vasıtalarını kontrol ettikleri
için KVKK anlamında veri sorumlusu kabul edilirler (KVKK m.3).
“Kamu yararı”, “siyasi faaliyet” veya “toplumsal iletişim” gerekçeleri, veri sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bayram mesajı göndermek için açık rıza gerekir mi?
Genel kural: Evet, gerekir.
Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez (KVKK m.5/1).
Açık rıza;
- belirli bir konuya ilişkin,
- bilgilendirmeye dayanan,
- özgür iradeyle verilen
rıza anlamına gelir.
Bir kişinin, herhangi bir şekilde numarasının bulunması veya bir yerde kayıtlı olması, bayram mesajı gönderilmesine otomatik rıza oluşturmaz.
Siyasi düşünce özel nitelikli kişisel veri sayılır mı?
Evet.
Siyasi düşünce, özel nitelikli kişisel veridir (KVKK m.6).
Bu tür veriler, kanunda açıkça öngörülmedikçe açık rıza olmadan işlenemez (KVKK m.6/2).
Bayram mesajının içeriği;
- parti kimliği içeriyorsa,
- siyasi aidiyet çağrışımı yapıyorsa,
- propaganda niteliği taşıyorsa
özel nitelikli veri işlenmesi tartışması doğar.
Siyasi partiler üyelerine bayram mesajı gönderebilir mi?
Sınırlı şekilde evet, ancak şartlıdır.
Siyasi partilerin;
- yalnızca kendi üyelerine,
- üyelik ilişkisi kapsamında,
- aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirerek
ileti göndermesi mümkündür.
Bu durumda dahi:
- hangi amaçla mesaj gönderileceği,
- verilerin ne kadar süre saklanacağı
üyelere açıkça bildirilmelidir (KVKK m.10).
Üyelik, sınırsız iletişim yetkisi vermez.
Üye olmayan vatandaşlara bayram mesajı gönderilebilir mi?
Kural olarak hayır.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun yayımladığı “Seçim Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunması Rehberi” ve Kurul duyurularında;
- üye olmayan kişilere,
- propaganda veya iletişim amacıyla,
- sesli, görüntülü veya yazılı mesaj gönderilemeyeceği
açıkça belirtilmiştir.
Bu yasak, aynı zamanda 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun hükümleriyle de örtüşmektedir.
Öte yandan, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un ‘Basın, iletişim araçları ve internette propaganda’ başlıklı hükmünde, vatandaşların taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılamayacağı açıkça düzenlenmiştir (298 s. Kanun m.55/B). Aynı hükümde, yalnızca siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği mesajların her zaman serbest olduğu belirtilmiştir (298 s. Kanun m.55/B). Bu nedenle, üye olmayan kişilere gönderilen bayram mesajı; içeriği ve gönderiliş amacı itibarıyla propaganda niteliği taşımasa bile, uygulamada propaganda yasağı ve KVKK açısından ayrıca değerlendirme riski taşır.
Bayram mesajı propaganda sayılır mı?
Her bayram mesajı otomatik olarak propaganda değildir.
Ancak değerlendirme içeriğe ve amaca göre yapılır.
Mesaj;
- parti adı veya logosu içeriyorsa,
- siyasi kimliği hatırlatıyorsa,
- seçim çağrışımı yapıyorsa
propaganda niteliği kazanabilir.
Bu durumda hem KVKK hem seçim mevzuatı ihlali söz konusu olur.
Açık rıza olmadan gönderilen bayram mesajının hukuki sonucu nedir?
Açık rıza olmadan, üye olmayan kişilere gönderilen bayram mesajları;
- hukuka aykırı kişisel veri işleme,
- aydınlatma yükümlülüğünün ihlali,
- veri güvenliği yükümlülüğünün ihlali
olarak değerlendirilebilir.
Bu durumda;
- veri sorumlusu hakkında idari para cezası uygulanabilir (KVKK m.18),
- ilgili kişi KVKK Kurulu’na şikâyette bulunabilir (KVKK m.14),
- veri silme veya yok etme talep edebilir (KVKK m.7).
Bu konuda işlem yapılmadan önce neye dikkat edilmelidir?
Bu sistem hukukçular tarafından yönetilmelidir.
Her somut olayda;
- mesajın içeriği,
- gönderilen kişi grubu,
- veri kaynağı
ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Hukuki danışmanlık alınmadan yapılacak başvurular veya savunmalar, telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
