TCK 134’e Göre Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Sayılır mı?
Son günlerde sosyal medyada büyük tepki çeken bir video gündeme geldi. “Testo Taylan” ismiyle bilinen içerik üreticisinin paylaştığı videoda, engelli bir bireyin osurup altına kaçırdığı anlar mizahi içerik olarak sunuluyor. Ancak bu video yalnızca ahlaki değil, hukuki olarak da çok ciddi bir suç niteliği taşıyor.
Peki bu tür bir video paylaşımı, yasal olarak ne anlama gelir? Engelli bir bireyin altına kaçırdığı anı yayınlamak, TCK 134 kapsamında özel hayatın gizliliğinin ihlali suçu sayılır mı? Ailesi izin verse bile böyle bir video yasal olabilir mi?
Hepsini tek tek açıklayalım.
Bu Görüntüler Neden Suçtur?
“Osuruk” veya “kazara altına kaçırma” gibi eylemler neden özel hayat kapsamına girer?
Özel hayat, bir bireyin en mahrem alanıdır. Tuvalet ihtiyacı, beden fonksiyonları, zihinsel durumuna ilişkin davranışlar gibi eylemler, kişinin rızası olmadan başkalarına gösterilemez. Bu durum, bireyin engelli olması hâlinde çok daha hassas bir değerlendirmeyi zorunlu kılar.
TCK 134. madde bu konuda çok net:
TCK Madde 134 – Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu
“Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri, kişinin rızası olmadan ifşa etmek, bu görüntü veya seslerin başkaları tarafından izlenmesini sağlamak cezalandırılır.”
Engelli Bireyin Rızası Hukuken Geçerli Sayılır mı?
Hayır. Engelli bireyin bilişsel olarak yeterli olmaması hâlinde, rıza veremeyeceği varsayılır.
Ayrıca olayda yer alan bireyin videoda rızasız olduğunu gösteren ifadeleri açıkça yer almaktadır. Örneğin:
- “Yapmayın, çekmeyin…” gibi ifadeler
- Kameradan kaçınma davranışları
- Travmatik anın doğal olmayan şekilde eğlenceye dönüştürülmesi
Bu durumda kişinin kendisinin açık rızası yoktur. Aile bireylerinin onay vermesi bile rızayı hukuka uygun hâle getirmez.
Aile İzni Olsa Bile Yayın Suçtur mu?
Evet. Çünkü:
- Kişilik hakları bireyin kendisine sıkı sıkıya bağlıdır.
- Vesayet altında bile olsa, kişinin özel hayatına dair görüntülerin paylaşılması kanunen suçtur.
- Üstelik bu görüntü, onur kırıcı ve küçük düşürücü bir içeriktir.
Yargıtay kararlarında da bu durum açıkça belirtilmiştir:
“Mahremiyet içeren anların ifşası, bireyin rızası olmadan yapılırsa ve ifşa onur kırıcı nitelik taşıyorsa, ceza sorumluluğu doğurur.”
Neden TCK 134 Açısından Ağırlaştırıcı Unsur Var?
Bu videoda yer alan görüntü, engelli bir bireyin beden kontrolünü yitirdiği ve altına kaçırdığı bir mahrem anı içeriyor. Üstelik bu görüntü:
- Engelli bir bireye ait,
- Mizah ve sosyal medya kazancı amacıyla yayımlanmış,
- TikTok, YouTube ve Instagram gibi platformlarda alenileştirilmiş,
- Kişinin özel yaşamına dair bedensel işlevlerinin ifşası gibi yüksek mahremiyet düzeyinde bir içeriğe sahip.
Tüm bu unsurlar, Türk Ceza Kanunu m.134 kapsamında “özel hayatın gizliliğinin ihlali” suçunu oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda suçu nitelikli hâle sokar.
TCK m.134’e göre:
(1) “Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
(2) “Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.
Bu olayda:
- Görüntü rızasız şekilde kaydedilmiş ve ifşa edilmiştir.
- Kamuya açık sosyal medya mecraları üzerinden yayılmıştır.
- Video, engellilik durumu üzerinden mizah üretilerek yayıldığı için hem etik hem de cezai anlamda çok daha ağır bir tablo ortaya çıkmıştır.
Dolayısıyla içerik üreticisi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Eğer kayıt aşamasında da gizli çekim söz konusuysa, ceza bir kat artırılarak uygulanacaktır.
Engelliler Hakkında Kanun Ne Diyor?
5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun açıkça belirtmektedir:
- Madde 4/e: Engelliliğin her tür istismarı yasaktır.
- Madde 4/A: Doğrudan ve dolaylı ayrımcılık yapılamaz.
- Madde 1: Engellilerin insan onuruna saygı esastır.
Bu durumda video içeriği sadece TCK değil, aynı zamanda Engelliler Kanunu’nun ruhuna ve devletin pozitif yükümlülüklerine de aykırıdır.
Video Neden Yayından Kaldırılmalı?
- İçerik kişilik haklarını ihlal ediyor.
- Özel hayatın gizliliğini açıkça çiğniyor.
- Toplumsal duyarlılığı zedeliyor.
- Video üzerinden ticari kazanç elde edildiği iddiaları, istismar suçunu gündeme getiriyor.
Bu nedenle mağdur veya yakınları:
- BTK üzerinden erişim engeli başvurusu
- Savcılığa TCK 134 kapsamında suç duyurusu
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na koruma talebi
- KVKK ihlali nedeniyle Kurul’a başvuru
haklarına sahiptir.
Avukattan Değerlendirme
Engelli bir bireyin osurma ve altına kaçırma gibi mahrem bir anını videoya almak ve yayımlamak yalnızca ahlaki değil, açıkça hukuki bir suçtur.
TCK 134 kapsamında cezai sorumluluğu bulunan kişiler hakkında kamu davası açılması mümkündür.
Toplum olarak bu tarz içeriklere tıklamak, paylaşmak veya gülmek değil, engellenmesini sağlamak sorumluluğumuzdur.
“Engelli Bireyin Mahrem Görüntüsü Paylaşıldı” Diyorsanız…
Eğer siz ya da bir yakınınız böyle bir duruma maruz kaldıysa, yalnız değilsiniz.
İster bireysel ister vekil olarak hareket ediyor olun, TCK 134 kapsamında suç duyurusunda bulunma, içeriği kaldırma ve tazminat talep etme hakkınız var.
