Hukukta Resen Nedir?
Hukuk terimleri arasında yer alan “Resen”, bir durumu veya olayı, tarafların talebi olmadan, mahkemenin veya ilgili mercinin kendi inisiyatifiyle ele alması anlamına gelir. Türk Hukuk sisteminde, resen inceleme veya resen karar verme gibi ifadelerle karşımıza çıkar. Bu durum, mahkemelerin veya ilgili yetkililerin, olayı tam olarak anlamak ve hakkaniyete uygun bir karar verebilmek için gerekli gördüğü durumlarda kullanılır.
Resen Kelime Kökeni ve Tarihi
“Resen” kelimesi, Türk hukukunda kullanılan bir terimdir ve kökeni Arapçaya dayanır. “Resen” kelimesi Arapça “reşeha” kökünden türetilmiştir. Arapça kökü, “bir şeyi kendiliğinden yapmak, istem dışı hareket etmek” anlamına gelir.
Hukukta Resen Uygulamaları
Hukuk sisteminde, resen ilkesi çeşitli durumlar için geçerlidir. Örneğin, bir dava sırasında tarafların talepleri dışında ortaya çıkan yeni bir delil, mahkemenin resen inceleme yapmasını gerektirebilir. Buna ek olarak, bir davada hukuka aykırı bir durumun varlığı ortaya çıkarsa, mahkeme resen harekete geçerek bu durumu giderme yoluna gidebilir. Resen inceleme veya resen karar verme, adaletin gerçekleşmesi ve hakkaniyetin sağlanması için önemlidir.
Taraflar talep etmese de hakimin gerekli görüp, kendiliğinden yaptığı işlemlerin tümüdür.
Resen İncelemenin Önemi
Resen inceleme, hukuk sistemimizde adil ve tarafsız bir yargılama sürecinin temel unsurlarından biridir. Mahkemelerin veya ilgili yetkililerin, tarafların talepleri dışında ortaya çıkan durumları veya hukuka aykırı durumları resen incelemesi, hukukun üstünlüğünü ve adaletin gerçekleşmesini sağlar. Bu sayede, taraflar arasında eşitlik ve adalet sağlanırken, hukuki boşlukların önüne geçilir ve hukuk sistemi güçlendirilir.
Resen İncelemeye Örnekler
- Mahkeme gerekli gördüğü hallerde re’sen, bilirkişi inceletmesi ve keşif yapabilir.
- Şikayete tabi olmayan suçlarda savcılık resen hareket eder. (tecavüz, cinsel istismar, silahlı yaralama )
- Mahkeme duruşma tarihini resen verir.
- Hakimin davayı aydınlatma yükümlülüğü gereği gerekli araştırmayı, soruşturmayı re’sen yapar.
- Hizmet tespit davalarında hakim re’sen davayı feri müdahil olarak sosyal sigorta kurumuna ihbar eder
- Kesin yetkinin olduğu durumlarda mahkeme hakimi resen yetkisizlik verebilir (aynı kural görevli mahkemede de geçerlidir.)
