Zorla Fazla Mesai Yaptırılan İşçinin Hakları Nelerdir?

Fazla Çalışma Süreleri ve İşçinin Hakları


Fazla Çalışma Koşullarının Yönetmelikle Belirlenmesi

İş Kanunu’nun 41. maddesi ve ilgili yönetmelikler, fazla çalışma saatlerinin nasıl uygulanacağını ve işçinin onayının alınmasının gerekliliğini açıkça belirtmektedir. İşveren, fazla çalışma için öncelikle işçinin onayını almak zorundadır ve bu onay, işçinin fazla çalışmaya başlamadan önce ayrıca alınabilir. Yargıtay’ın kararlarına göre, işçinin bu onayı vermesi, fazla mesaiye katılmayı kabul ettiği anlamına gelir.

Fazla Mesai Süresi ve İşçinin Yükümlülükleri

İşçi, verdiği onayla fazla mesai yükümlülüğünü kabul etmiş sayılır. Ancak işçinin, fazla mesaiyi gerçekleştirmeme durumunda İş Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca, iş sözleşmesinin tazminatsız feshedilmesi mümkün olabilir.


Akdin işverence haklı nedenle feshedilip edilmediğinin tespiti bakımından tutulan tutanaklarda mesai müsaadesi alındığı halde mesaiye katılmamaktan bahsedilmiş olup işçi fazla çalışmaya zorlanamayacağından ne şekilde fazla çalışmaya davacının rıza gösterdiği hususu ve fazla mesai yapılacak gün ve saatlerin nasıl ilan edildiğinin araştırılması gerekir.” T.C. Yargıtay 9.HUKUK DAİRESİ Esas:2008-24871 Karar:2010-12063 Karar Tarihi:03.05.2010

blank

Zorla Fazla Çalışma ve Onay Alma Süreci

Zorla Fazla Çalışmanın Yasal Dayanağı ve Sınırları

Türkiye İş Kanunu, işçilere fazla çalışma yaptırılmasında kesin kurallar koymaktadır. Zorla veya işçinin rızası olmaksızın fazla çalışma yaptırmak yasal değildir. İş Kanunu’nun 41. maddesi uyarınca, işverenin, fazla çalışma için işçinin yazılı onayını alması zorunludur.

İşçiden Onay Alınması

İşçinin onayı, fazla çalışmanın başlamasından önce alınmalıdır. Bu onay, şu şekillerde sağlanabilir:

  1. Yazılı Onay: İşçiden yazılı olarak alınan bir onay, en geçerli yöntemdir. İşveren, bu onayı her yıl bazında işçilerden yazılı olarak almalı ve işçinin özlük dosyasında saklamalıdır.
  2. Toplu İş Sözleşmesi veya İş Sözleşmesi ile Onay: İşçi, toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmesi aracılığıyla fazla çalışmayı kabul edebilir. Bu durumda, onay genel ve süregelen bir kabul olarak değerlendirilir.

Onayın Ölçütleri ve İşçinin Hakları

İşçinin onay vermesi, işçinin fazla çalışmayı kabul ettiği ve bu yükümlülüğün altına girdiği anlamına gelir. Ancak işçi her zaman için sağlık durumunu gerekçe göstererek fazla çalışmadan muaf olabilir. İşçinin sağlığına zarar verecek şekilde çalıştırılması söz konusu olamaz ve işçi, sağlık durumunun uygun olmadığını doktor raporu ile belgelediği takdirde, fazla çalışma yapmaktan kaçınabilir.

Fazla Çalışmanın Sınırları ve İşçinin Korunması

Fazla çalışmanın ölçüsü, yasal sınırlarla belirlenmiştir:

  1. Günlük Maksimum Çalışma Süresi: İşçinin günlük çalışma süresi, hiçbir koşulda 11 saati aşamaz.
  2. Yıllık Fazla Mesai Sınırı: Fazla çalışma saatleri toplamı, yılda 270 saatten fazla olamaz.
  3. Hesaplama Yöntemi: Fazla çalışma süreleri hesaplanırken, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakika serbest zaman verilmesi gerekir.
blank

Fazla Mesai Ücreti Hesaplama ve Ödeme Esasları

Fazla Mesai Ücretinin Hesaplanması

İş Kanunu, fazla mesai ücretinin hesaplanmasında işçinin normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası alınarak yapılmasını öngörür. Bu hesaplama, şu formülle yapılır:

Fazla Mesai Ücreti = Normal Saat Ücreti x 1,5

Bu formül uygulandığında, eğer bir işçinin normal saatlik ücreti 100 TL ise, fazla mesai için saatlik ücreti şöyle hesaplanır:

150 TL = 100 TL x 1,5

Fazla Mesai Ücreti Ödenmeyen İşçinin Hakları

Fazla mesai ücreti ödenmeyen işçinin işten ayrılma hakkı, İş Kanunu’nda “haklı fesih” olarak tanımlanmaktadır. İşçi, işverenin yasal olarak ödemekle yükümlü olduğu fazla mesai ücretini ödemediği durumlarda, iş sözleşmesini haklı sebeplerle feshedebilir.

Haklı Fesih Hakkının Kullanılması

Fazla mesai ücreti ödenmediğinde işçi, aşağıdaki adımları takip ederek doğrudan işten ayrılma hakkını kullanabilir:

Ücretin Ödenmemesi: İşçinin fazla mesai ücreti yasal süresi içinde ödenmediğinde, işçi, ücretin ödenmemesini gerekçe göstererek iş sözleşmesini derhal ve haklı bir sebeple feshedebilir. Tüm işçilik haklarını açacağı bir dava ile talep edebilir.

Fazla Mesai Ücretinin Ödenme Şartları

İşçiye ödenecek fazla mesai ücretinin belirlenmesinde ve ödenmesinde dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

  1. 45 Saatlik Haftalık Çalışma Süresi: Fazla mesai, işçinin haftalık normale bağlı çalışma süresinin 45 saati aşması durumunda yapılır.
  2. Ücret Artış Oranı: Fazla mesai ücreti, işçinin normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası olarak hesaplanır.
  3. Yazılı Onay Zorunluluğu: İşçinin fazla mesai yapmayı yazılı olarak onaylaması ve bu onay sonrasında fazla mesai ücretinin ödenmesi esastır.
  4. Mahsup Edilemezlik: Fazla mesai ücreti, işçinin diğer alacaklarından mahsup edilemez.
  5. Aylık Ücrete Ek Ödeme: Fazla mesai ücreti, işçiye aylık ücretine ek olarak ödenmelidir. İşçi, aylık ücretine ek olarak fazla mesai ücreti almadığı takdirde, alacağı için işverene karşı hukuki yollara başvurabilir.

Yorum Bırakın

Recent Articles

blank
Şubat 20, 2024
Macaristan Gayrimenkul Yatırımı İle Kalıcı İkamet Nasıl Alınır?
blank
Şubat 8, 2024
Türkiye ve İran Arasındaki Adli İşbirliği Anlaşması
blank
Şubat 7, 2024
Avukat Bedava Dava Alabilir Mi?
blank
Şubat 6, 2024
Ortaklığın Giderilmesinde Paralar Nasıl Paylaştırılır?
blank
Şubat 5, 2024
Mobbing Nedir?
blank
Ocak 30, 2024
İdareye Başvurmadan Doğrudan Tam Yargı Davası Açılabilir Mi? İdari İşlem ve İdari Eylem Nedir?
blank
Ocak 24, 2024
Başkasının Eserini Kitabımda Kullanabilir Miyim?
blank
Ocak 22, 2024
Sınai Mülkiyet ve Fikri Mülkiyet Benzerlik ve Farkları
blank
Ocak 20, 2024
İnhisari Ne Demek?
blank
Ocak 18, 2024
Muris Muvazaası Mirastan Mal Kaçırma Nedir?
blank
Ocak 18, 2024
Bahçeyi Otoparkı Depoyu İşgal Edenden Nasıl Ecrimisil Alınır?
blank
Ocak 18, 2024
İşgalci Kira Açıklamasıyla Ödeme Yapıyor Geri Yollamak Gerekir Mi?
blank
Ocak 16, 2024
Ecrimisil Davası Nedir? İntifadan Men Koşulu Nedir?
blank
Ocak 10, 2024
Yabancı Çocukların Eğitim Ve Sağlık Hakkı
blank
Ocak 10, 2024
Endikasyon ve Komplikasyon Nedir?
× Avukata Sor