Zincir Marketlerde İş Güvenliği İhlali ve İşçinin İşi Bırakma Hakkı
Günlük hayatımızda sıradan görünen bazı işler, farkında olmadan ölümcül riskler barındırabilir. Özellikle zincir marketlerde çalışan işçiler, beşlik su bidonlarını paletlerle taşırken veya istiflerken ciddi tehlikelerle karşı karşıya kalabiliyor.
Birçok işyerinde bu sular üst üste “Eyfel Kulesi” gibi diziliyor ve yeterli güvenlik önlemi alınmadığında, devrilerek işçilerin üzerine düşebiliyor. Bu tür olaylar sadece iş kazası değil, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının açık ihlali anlamına gelir.
İşverenin Sorumluluğu Ne Kadar Geniştir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çok net bir yükümlülük getirir: Çalışanların işyerindeki sağlık ve güvenliğini sağlamak.
Bu kapsamda işveren;
- Tehlike analizlerini yapmak,
- Gerekli önleyici tedbirleri almak,
- İşçilere güvenli çalışma koşulları sunmak,
zorundadır.
Beşlik suların devrilmesi gibi bir olay, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğinin açık göstergesidir. İşverenin, hem maddi hem manevi tazminat sorumluluğu doğar.
Böyle Bir Durumda İşçi Ne Yapabilir?
Eğer işyerinde ciddi bir tehlike varsa ve işveren gerekli tedbirleri almıyorsa, işçi işi durdurma hakkına sahiptir.
Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu hükümlerine göre, bu durum haklı fesih sebebi sayılır.
Haklı fesih halinde işçi;
- Kıdem tazminatını,
- Birikmiş ücretlerini,
- Varsa fazla mesai ve diğer işçilik alacaklarını,
talep edebilir.
Hatta, iş kazası gerçekleşmişse ayrıca iş kazası tazminatı davası açma hakkı da vardır.
Bu Olay İş Kazası Sayılır mı?
Evet. İşyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen, çalışanın bedenen ya da ruhen zarar görmesine yol açan her olay iş kazasıdır (5510 sayılı Kanun m.13).
Bu nedenle, zincir markette su istifi sırasında devrilme sonucu yaralanma yaşanırsa, bu SGK’ya iş kazası olarak bildirilmek zorundadır.
İşçi Bu Durumda Nasıl Bir Yol İzlemeli?
- Olayı derhal amirine bildirin ve yazılı tutanak tutulmasını sağlayın.
- Fotoğraf ve video gibi delilleri saklayın.
- Sağlık raporu alın. Yaralanma olmasa bile olayın kayıt altına alınması önemlidir.
- SGK’ya iş kazası bildirimi yapılmasını talep edin.
- İşveren gerekli tedbiri almıyorsa haklı fesih hakkınızı değerlendirin.
Zincir Marketlerde Çalışanların Bilmesi Gereken 3 Önemli Hak
- Tehlikeli çalışma koşullarında işi durdurma hakkı (6331 s. Kanun m.13)
- İş kazası sonrası tazminat hakkı
- Haklı fesih ile kıdem tazminatı hakkı
Bu haklar, sadece zincir market çalışanları için değil, tüm işçiler için geçerlidir.
Haklarınızı Kullanmaktan Çekinmeyin
Birçok işçi, “işten atılırım” korkusuyla tehlikeli koşullarda çalışmaya devam ediyor. Oysa iş sağlığı ve güvenliği ihlalleri karşısında sessiz kalmak, hem sağlığınızı hem geleceğinizi riske atar. Unutmayın, işverenin temel görevi sizi korumaktır.
Zincir Marketlerde Çalışan İşçilerin En Çok Sorduğu Sorular
Zincir markette çalışırken iş kazası geçirirsem tazminat alabilir miyim?
Evet. İşyerinde ya da işin yürütümü sırasında yaşanan her olay, 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre iş kazasıdır. Zincir markette beşlik suların devrilmesi, palet çarpması gibi kazalar sonucunda yaralanma olursa, işveren hem maddi hem manevi tazminattan sorumludur. Ayrıca SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği de alabilirsiniz.
İşyerinde tehlikeli bir durum varsa işi bırakabilir miyim?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 13. maddesi, çalışanlara ciddi ve yakın tehlike halinde işi durdurma hakkı tanır. Tehlike giderilene kadar çalışmak zorunda değilsiniz. Bu durum yazılı olarak bildirilip kayıt altına alınmalıdır.
Zincir markette su taşırken yaralanmak iş kazası sayılır mı?
Evet. Su bidonları, paletler, raf devrilmeleri gibi olaylar, işin yürütümü sırasında gerçekleştiği için iş kazasıdır. İşverenin bu kazaları 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmesi zorunludur. Bildirilmemesi halinde hem idari para cezası hem de hukuki sorumluluk doğar.
Tehlikeli koşullarda çalışmak istemediğimde işten ayrılırsam tazminat alabilir miyim?
Eğer işveren gerekli güvenlik tedbirlerini almıyorsa, bu durum 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II maddesine göre haklı fesih sebebidir. Haklı fesih ile işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak ihbar tazminatı hakkı olmaz.
Market deposunda ağır yük kaldırma zorunluluğu yasal mı?
Ağır yük kaldırma, İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatında riskli işler arasında yer alır. İşveren, çalışanların fiziksel kapasitelerine uygun olmayan yükleri kaldırmalarını engellemek ve gerekirse kaldırma ekipmanı sağlamak zorundadır. Bu yükümlülük ihlal edilirse iş kazası riski doğar ve sorumluluk işverene aittir.
İş kazası geçirdim ama işveren “senin hatan” diyor. Yine de tazminat alabilir miyim?
Evet. İşveren, kendi kusuru olmasa bile iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini eksiksiz almakla yükümlüdür. Tam kusur işçide olsa bile SGK tarafından sağlanan haklardan (tedavi, geçici iş göremezlik ödeneği vb.) yararlanırsınız. İşverenin tazminat sorumluluğu kusur oranına göre belirlenir.
Zincir markette çalışırken yaşadığım kazayı nasıl ispatlarım?
Kazayı ispatlamak için;
- Olay anına ilişkin kamera kayıtları,
- Tanık beyanları,
- Tutanaklar,
- Sağlık raporları,
delil olarak kullanılabilir. Ayrıca telefonla çekilen fotoğraf ve videolar da mahkemede delil niteliği taşır.
Market deposunda palet devrilmesi sonucu ölüm olursa ne olur?
Bu olay hem iş kazası hem de Türk Ceza Kanunu’na göre taksirle ölüme neden olma suçudur (TCK m.85). İşveren veya sorumlu kişiler hakkında ceza davası açılabilir. Ayrıca ölen işçinin yakınları destekten yoksun kalma tazminatı davası açabilir.
İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
Tazminat, işçinin yaşı, maaşı, çalışma gücü kayıp oranı ve kaza tarihine göre hesaplanır. Genellikle bilirkişi raporu ile belirlenir. Hesaplamada hem maddi hem manevi zarar dikkate alınır.
İşveren iş kazasını SGK’ya bildirmezse ne olur?
İşveren, kazayı 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır. Bildirmeyen işverene idari para cezası uygulanır ve SGK tarafından yapılan masraflar işverenden tahsil edilir.
Haklı fesih yapmadan önce hangi adımları atmalıyım?
- İşyerindeki tehlikeyi yazılı olarak işverene bildirin.
- Tedbir alınmazsa, noter aracılığıyla haklı fesih bildirimi yapın.
- Tüm delilleri saklayın.
Bu adımlar, olası davalarda hak kaybı yaşamamanız için önemlidir.
