Trafik Polisleri Yaralı Yoksa Neden Tutanak Tutmadan Ayrılıyor?
Uygulamada sıkça karşılaşılan durum şudur:
Maddi hasarlı bir kazada polis olay yerine gelir, “yaralı yoksa kendi aranızda tutanak tutun” der ve ayrılır.
Bu davranış keyfi değildir.
Doğrudan Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine dayanır.
1. Maddi Hasarlı Kazalarda Asıl Sorumlu Kimdir?
Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152
Madde 152, kazaya karışanların yükümlülüklerini düzenler.
Aynı maddenin “Sadece maddi hasarla sonuçlanan kazalar” başlıklı bölümünde açıkça şu düzenleme yer alır:
Kazaya karışan sürücüler, yetkililerin gelmesine gerek görmez ve aralarında anlaşırsa,
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenleyerek olay yerinden ayrılabilirler. (m.152/son)
Bu hükümden çıkan net hukuki sonuç şudur:
- Maddi hasarlı kazalarda tutanak düzenleme görevi polise değil, sürücülere verilmiştir
- Yetkililerin gelmesi zorunlu değildir
- Polis, bu tür kazalarda asli görevli değildir
Bu nedenle polis, yaralı yoksa olaydan ayrılabilir.
2. Polis Hangi Maddi Hasarlı Kazalarda Mecburen Tutanak Tutar?
Bu soru da yine m.152 içinde cevaplanmıştır.
Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152/ç
Yönetmelik, istisnai hâlleri tek tek saymıştır:
Aşağıdaki durumlarda Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı, trafik zabıtası tarafından düzenlenir:
- Sürücü belgesinin olmaması veya yetersiz olması
- Zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmaması
- Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde şüphesi
- Kamu kurumuna ait aracın kazaya karışması
- Kamu malına veya üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmesi
- Tek taraflı maddi hasarlı kazalar
Bu liste tahdididir.
Yani:
Bu hâller yoksa, polis tutanak tutmak zorunda değildir.
3. “Trafik Kazalarına El Konulur” Hükmü Neden Yanlış Anlaşılıyor?
Karayolları Trafik Yönetmeliği m.154
Madde 154’te şu ifade yer alır:
Trafik kazalarına, adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,
kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere trafik zabıtasınca el konulur.
Bu hüküm tek başına okunamaz.
Bu madde:
- Adli nitelik taşıyan
- Ceza hukuku boyutu olan
- Yaralanmalı, ölümlü veya suç şüphesi içeren
kazalar içindir.
Sadece maddi hasarlı, tarafların anlaşabildiği kazalar adli olay değildir.
Bu nedenle m.154, bu tür kazalarda otomatik olarak uygulanmaz.
4. Polis Neden “Hasar Tespiti Yapamam” Diyor?
Bu sorunun cevabı m.156/a/5’te açıkça yazılıdır.
Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156/a/5
Yalnız maddi hasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası tarafından
hasar tespitine dair tutanak veya rapor düzenlenmez.
Bu hüküm, polisin uygulamadaki tavrını doğrudan meşrulaştırır.
Polis:
- Sigorta eksperi değildir
- Maddi hasar tespiti yapmakla görevli değildir
Bu görev:
- Sigorta şirketlerine
- Gerekirse mahkemelere bırakılmıştır
Zorunlu Olduğu Hâlde Tutanak Tutmayan Polis Hakkında Şikâyet Mümkün müdür?
Evet. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 152, 154 ve 156. maddeleri uyarınca tutanak tutulması zorunlu olan bir hâlde, trafik polisinin veya genel kolluğun tutanak düzenlememesi hukuka aykırıdır. Bu durumda ilgili kolluk görevlisi hakkında idari ve cezai sorumluluk gündeme gelir. Özellikle yaralanmalı kazalarda, alkol veya ehliyetsizlik şüphesinin bulunduğu hâllerde, kamu aracının kazaya karışması durumunda ya da tarafların anlaşamamasına rağmen tutanak tutulmaması; görevin gereklerine aykırı davranış niteliğindedir. Bu tür durumlarda ilgililer, Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir, ayrıca Valilik veya Kaymakamlık nezdinde idari şikâyet yoluna gidebilir. Somut olayın koşullarına göre, tutanak tutulmaması nedeniyle doğan zararlar bakımından idarenin hizmet kusuru sorumluluğu da ileri sürülebilir.
