Hasta Olmak İşçinin Suçu Değildir? Hasta Olan İşçinin Hakları Nedir?
Hasta olduğunda iş yerinden rapor alman, hem insanlık hem de kanuni bir haktır. Fakat birçok işçi, “rapor aldım, maaşım kesildi” diyerek haksızlığa uğradığını fark ediyor. Bu yazıda, rapor nedeniyle maaş kesintisinin yasal dayanaklarını, SGK’nın ödemelerini ve işçinin fesih hakkını tek tek açıklıyoruz.
Rapor alınca maaştan kesinti yapılır mı?
Hayır, kanuna göre işveren kısa süreli hastalık raporlarında maaş kesintisi yapamaz.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesine göre, işçinin hastalık nedeniyle rapor alması halinde şu sistem geçerlidir:
- İlk 2 gün için işveren maaş ödemekle yükümlüdür.
- 3. günden itibaren ise SGK “geçici iş göremezlik ödeneği” adı altında ödeme yapar.
Yani işveren “nasıl olsa raporlu” diyerek maaşından kesinti yapamaz. Bu, açıkça hak ihlali anlamına gelir.
SGK rapor parası nasıl ödenir? İşverenin sorumluluğu nedir?
5510 Sayılı Kanun’un 18. madde 1. fıkra (b) bendine göre:
“Hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğrayan sigortalılara, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için iş göremezlik ödeneği verilir.”
Bu hüküm, SGK’nın sadece 3. günden itibaren ödeme yapacağını açıkça belirtiyor.
Dolayısıyla ilk 2 günlük ücret işverenin sorumluluğundadır.
İşveren bu günleri ödememekte ısrar ederse, işçi eksik ücret alacağı için dava açabilir.
İşveren rapor nedeniyle maaş keserse işçi ne yapabilir?
Rapor süresinde kesinti yapılması, İş Kanunu’nun 24. maddesi kapsamında “ücretin eksik veya geç ödenmesi” sayılır.
Bu durumda işçi:
- Haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir.
- Kıdem tazminatı talep edebilir.
- Eksik ödenen günler için ücret alacağı davası açabilir.
Ayrıca işçi, işverenin SGK’ya eksik bildirimde bulunması durumunda da Sosyal Güvenlik Kurumu’na şikâyet hakkına sahiptir.
Hasta olmak işten çıkarılma nedeni olabilir mi?
Kesinlikle hayır.
Hastalanmak veya tedavi görmek bir “kusur” değil, insan hakkıdır.
İşverenin bu durumu gerekçe göstererek maaş kesintisi yapması veya işçiyi işten çıkarması, hem iş hukuku hem de insan hakları ilkeleri bakımından hukuka aykırıdır.
İşçi, rapor nedeniyle ayrımcılığa uğraması hâlinde ayrımcılık tazminatı da talep edebilir.
İşçinin rapor aldığı dönemde maaşını kim öder?
Bu sorunun cevabı sürelere göre değişir:
- 1–2 gün arası rapor: Ücreti işveren öder.
- 3. günden itibaren: SGK “geçici iş göremezlik ödeneği” öder.
- SGK ödemesini işçinin banka hesabına yatırır.
Ancak uygulamada bazı işverenler bu ödemeyi yanlış yorumlayarak maaştan kesinti yapmaktadır. Bu, hukuken geçersizdir.
Hasta olmak suç değil, haktır
Rapor almak “işten kaytarmak” değil, iyileşmek için bir haktır.
İşverenin bu dönemde işçiyi cezalandırır gibi maaş kesmesi, açıkça kanuna aykırı bir davranıştır.
İşçiler haklarını bilir ve talep ederse, bu tür uygulamaların önüne geçilebilir.
Unutmayın: Bilmek değil, susmak kaybettirir.
Rapor Alınca Maaştan Kesinti Yapılması Hakkında Avukata mı Danışmak İstiyorsunuz?
Eğer siz de rapor aldığınız dönemde maaşınızdan kesinti yapıldıysa veya işveren “raporlusun” diyerek ödeme yapmıyorsa, bu durumda hukuki destek almanız gerekebilir.
Rapor dönemi ücret kesintisi, işçinin kıdem tazminatı hakkını doğurabilecek ciddi bir konudur.
Rapor nedeniyle maaş kesintisi yaşadıysanız ve işçi haklarınızı koruyacak bir avukat arıyorsanız, mutlaka bir avukata danışın.
Haklarınızı bilmeden susmayın, çünkü hastalanmak değil, susmak kaybettirir.
