Cumhurbaşkanına hakaret suçu,
Türkiye’de cezai yaptırımı olan bir suçtur ve Türk Ceza Kanunu tarafından düzenlenmektedir. Bu suçun cezası para cezasından hapis cezasına kadar değişebilir. Ancak, ifade özgürlüğü kapsamında yapılan eleştiri ve yorumlar suç teşkil etmez. Aşağıdaki yazıda hangi durumlarda ifade özgürlüğü hangi durumlarda hakaret kapsamına girdiğini ele alacağız.
İçindekiler
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Nedir?
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yasal Dayanakları
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçunun Cezası Nedir?
- İfade Özgürlüğü ve Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu
- Sosyal Medya Üzerinden Yapılan Hakaretlerin Cezai Sonuçları
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Neden İşlenir?
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu İşlenirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçlamasıyla Karşılaşan Kişiler Ne Yapmalı?
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçuyla İlgili Yargı Kararları
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçuyla İlgili Sık Sorulan Sorular
- Sonuç
- Kaynaklar
CUMHURBAŞKANINA HAKARET SUÇU (TCK M.299)
(1) Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(2) Suçun alenen işlenmesi hâlinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.
(3) Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
1. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Nedir?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, Cumhurbaşkanına hakaret etmek, fiili bir saldırı olmaksızın, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte sözler söylemek veya yazılı veya görsel bir materyal aracılığıyla ifade etmek suç teşkil etmektedir.
2. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yasal Dayanakları
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, Cumhurbaşkanı’na hakaret etmek, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır.
ŞİKAYETE TABİ MİDİR ?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, şikayete tabi olmayan ve Adalet Bakanlığı’nın iznine bağlı olarak soruşturulan bir suçtur.
GÖREVLİ MAHKEME HANGİSİDİR?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle açılan davalar asliye ceza mahkemelerinde görülür.
DAVA ZAMANAŞIMI NE KADARDIR?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle dava zamanaşımı süresi 8 yıldır .
3. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçunun Cezası Nedir?
Cumhurbaşkanına hakaret suçunun cezası bir yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır. Ancak, bu ceza miktarı birkaç faktöre bağlı olarak artabilir veya azaltılabilir. Örneğin, hakaretin yapılış biçimi, hakaretin sosyal medya üzerinden alenen işlenmesi ceza miktarını değiştirebilecektir.
Örneğin, sosyal medya üzerinden yapılan hakaret nedeniyle mahkeme 3 yıl ceza vermişse bunu 1/6 oranında artırması durumunda, 3 yıl = 36 ay, 36 ay cezayı 1/6 oranında artırdığımız durumda da 3 yıl 6 ay olarak hesaplamış olacağız.
4. İfade Özgürlüğü ve Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu
Cumhurbaşkanına hakaret suçu sıklıkla ifade özgürlüğü ve düşünce özgürlüğü ile karıştırılmaktadır. İfade özgürlüğü, her bireyin fikirlerini özgürce ifade etme hakkıdır. Ancak, ifade özgürlüğü, diğer kişilerin haklarını da koruyan bazı sınırlamalara tabidir. Cumhurbaşkanına hakaret suçu da bu sınırlamalardan biridir.
Cumhurbaşkanına hakaret suçu örnekleri
CUMHURBAŞKANI POLİTİKALARINA YÖNELİK YALNIZCA AĞIR ELEŞTİRİ MAHİYETİNDE SÖZLER HAKARET SAYILMAMAKTADIR.
“Hakaret kabul edilen “hain” kelimesini de içeren yazı amaç, kapsam ve bağlam noktalarında bir bütün olarak değerlendirildiğinde; tercih edilen ifadenin doğrudan Cumhurbaşkanı’nın şeref ve saygınlığına yönelmeyip Cumhurbaşkanının, milli güvenlik ve dış politikalarla ilgili tutumuna yönelen ağır eleştiri mahiyetinde olup ifade özgürlüğü kapsamında kabul edilmesinde zorunluluk bulunduğundan hukuka aykırılık unsuru taşımadığından unsurları itibarıyla oluşmayan müsnet suçtan beraati yerine yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi… Bozmayı gerektirmiş olup…“Yargıtay 16. CD., E. 2016/4827 K. 2017/3963 T. 4.5.2017
KÜFÜR HAKARET İÇEREN PAYLAŞIMI/KARİKATÜRÜ SOSYAL MEDYADA PAYLAŞMAK CUMHURBAŞKANINA HAKARET SUÇUNA GİRER.
“Sanığın kendisine ait Facebook sayfasında ‘…. , …, yine Cumhurbaşkanı … çizdi…’ ibaresi altında paylaştığı karikatürün 5237 sayılı TCK’nın 299 maddesinde yazılı suçu oluşturduğu ve atılı suçun sübut bulduğu hususunda kuşku yok ise de…” Yargıtay 16. CD., E. 2016/6117 K. 2017/3581 T. 4.4.2017
CUMHURBAŞKANINA HAKARET SUÇUNUN SOSYAL MEDYADAN İŞLENMESİ SUÇUN ALENEN İŞLENMESİDİR, DOLAYISIYLA CEZADA ARTIRIMA NEDEN OLUR
“Sanığın hakaret içeren yazıları ve görseli facebook isimli sosyal paylaşım platformu üzerinden paylaşması karşısında, hakaret suçunun aleniyet içerip içermediği tartışılıp neticesine göre, TCK 299/1. maddesi gereğince tayin olunan cezadan TCK 299/2. maddesi gereğince artırım yapılması gerektiğinin gözetilmemesi aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.” Yargıtay 16. CD., E. 2016/6117 K. 2017/3581 T. 4.4.2017
GÖREVİ SONA ERMİŞ CUMHURBAŞKANINA HAKARET ETMEK, KAMU GÖREVLİSİNE GÖREVİNDEN DOLAYI HAKARET SUÇUNA GİRER
“Olayımızda; sanığın olay tarihinde fiili görev yapan Cumhurbaşkanı ve görev süresi bitmiş Cumhurbaşkanına yönelik olarak “…’ı … S., …’ü S…” şeklinde hakaret etmesi eyleminin hem Cumhurbaşkanı …’a yönelik eylemden dolayı TCK 299. maddesi gereğince “Cumhurbaşkanına hakaret” suçunu oluşturduğu hem de …’e yönelik eyleminden dolayı da suç tarihi itibariyle Cumhurbaşkanlığı görevi sona ermiş olan mağdura kamu görevinden kaynaklı olarak hakaret etmesi nedeniyle eylemin 5237 sayılı Kanunun 125/3-a fıkrasında düzenlenen “Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret” suçunu oluşturduğu ve Türk Ceza Kanununun 44. maddesi gereğince fikri içtima kuralları gereğince en ağır suçtan cezalandırılması gerekir.
……………
Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçunda, hakaretin yalnızca görevin yerine getiriliş biçimiyle ilgili olması şart değildir. Hakaret, kamu görevlisinin görevine veya görevin yerine getiriliş biçimine yönelik olabilir. Herhangi bir kamu görevine karşı duyulan düşmanlık sebebiyle o görevi ifa eden veya etmiş olan görevliye hakaret halinde de illiyet bağının varlığının kabulü gerekmektedir. Ayrıca TCK’nın 299. maddesinden farklı olarak, görevin yapılması sırasında veya yapılmasından sonra görev nedeniyle işlenen hakaret ile TCK’nın 125/3-a maddesinde düzenlenen suç oluşabilir.” Yargıtay 16. CD., E. 2018/3601 K. 2019/2066 T. 14.3.2019
BROŞÜR VE ETİKET DAĞITARAK CUMHURBAŞKANINA HAKARET SUÇU İŞLENEBİLİR Mİ?
‘’Hakaret’’ niteliğini taşıyıp taşımayan kelimeler bağlamında yukarıda verilen emsal kararlar dikkate alınarak broşür ve etiketin üzerinde yazan ifade ve sözün hakaret niteliğini taşıdığına kanaat getirilirse, broşür ve etiket dağıtılarak da hakaret suçu işlenebilecektir.
İlgili broşür ve etiketler kamuya açık alanda herkesin ulaşabileceği yerlerde dağıtılıyorsa bu durum suçun alenen işlendiğini gösterecektir ve yine ceza TCK m. 299/II fıkrası gereği altıda bir oranında artırılacaktır.
“Cumhurbaşkanına hakaret suçunda ağırlaştırıcı hal olarak düzenlenen aleniyetin gerçekleşmiş sayılabilmesi için, failin bulunduğu ve suçu oluşturan söz veya hareketin gerçekleştiği yerin belirli olmayan çok sayıda kişi tarafından görülme, duyulma ve algılayabilme olasılığı olan veya suç mağdurunun bu hareket ve sözleri işittiği ve algıladığı yerin bu tür bir ortam olması ve failin de bunu bilmesi yeterli olup…“Yargıtay 16. CD., E. 2018/3601 K. 2019/2066 T. 14.3.2019
Anılan sebeplerden dolayı zincir market reyonlarına bırakılan broşürdeki ifadeler şayet hakaret niteliğindeyse, TCK m.299/II uyarınca suçun alenen işlenmesi söz konusu olacak ve ceza artırımına gidilecektir.
5. Sosyal Medya Üzerinden Yapılan Hakaretlerin Cezai Sonuçları
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, sıklıkla sosyal medya üzerinden işlenmektedir. Ancak, sosyal medya üzerinden yapılan hakaretlerin cezai sonuçları diğer hakaret suçlarından farklı olmayacaktır. Yani, Cumhurbaşkanına hakaret suçu işlenmesi durumunda, cezai yaptırım uygulanabilecektir.
TWİTTER üzerinden hakaret suçunda, ihbar üzerine hakaretin ekran görüntüsü kolluk personeli tarafından resen kayıt altına alınmaktadır. En çok hakaretler TWİTTER üzerinden yapıldığından, post silinse bile kolluk tarafından ekran görüntüsü eklenip saat ile tutanak altında alındığının aksinin ispatlanması oldukça zordur.
6. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Neden İşlenir?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, farklı nedenlerden dolayı işlenebilir. Bu nedenler arasında siyasi farklılıklar, ideolojik ayrılıklar, kişisel anlaşmazlıklar, dini ve etnik farklılıklar yer almaktadır.
Cumhurbaşkanına hakaret eden insanlar genellikle düşük özsaygıya sahip kişilerdir. Kendi değerlerini ve düşüncelerini ifade edemeyen insanlar, başkalarına karşı düşmanlık hissederler. Cumhurbaşkanına hakaret, bu kişilerin kendilerini daha iyi hissetmelerine yardımcı olur.
Siyasi düşünce, Cumhurbaşkanına karşı hakaret eden kişilerin davranışlarını etkiler. Bazı insanlar, Cumhurbaşkanı veya partisini desteklemedikleri için ona karşı önyargılı davranabilirler. Bu önyargı, kişinin Cumhurbaşkanına karşı öfke hissetmesine ve onu hakaret etmeye teşvik edebilir.
Ancak, siyasi düşüncenin hiçbir zaman hakaret etmeyi haklı çıkarması mümkün değildir. Herhangi bir insan, siyasi düşüncesine uygun olarak fikirlerini ifade edebilir, ancak bu, bir başkasına hakaret etmek anlamına gelmez.
Cumhurbaşkanına hakaret eden insanlar, toplumsal duygusal dengeyi bozabilirler. Bir ülkede, Cumhurbaşkanı en yüksek makamdır ve toplumun saygısını hak eder. Cumhurbaşkanına hakaret, toplumun saygısını zedeleyebilir ve siyasi düşmanlıkların artmasına neden olabilir.
7. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu İncelenirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Cumhurbaşkanına hakaret suçu işlenirken dikkat edilmesi gereken birkaç nokta bulunmaktadır. Öncelikle, hakaretin yapılış biçimi önemlidir. Hakaret eden kişi, fiili bir saldırı olmaksızın, sözler veya yazılı/görsel materyaller aracılığıyla hakaret ettiği için, bu durumun kanıtlanması gerekmektedir. Ayrıca, hakaretin Cumhurbaşkanı’na yönelik olması da suçun tanımı için önemlidir.
Suçun sosyal medya üzerinden işlenmesi durumunda bu hesabın kim tarafından kullanıldığının, aktif kullanılıp kullanılmadığının, şifresinin çalınıp çalınmadığının tespiti gerekir.
8. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçlamasıyla Karşılaşan Kişiler Ne Yapmalı?
Cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla karşılaşan kişiler, suç işlememişlerse suçlamayı kabul etmeyip, hukuki yardım almaları gerekmektedir. Bir avukat tutarak, kendilerini savunma haklarını kullanabilirler. Kendilerine iftira atılmış olabilir, başka birinin işlediği suç kendisi işlemiş gibi gösterilmiş olabilir. Sosyal medya ekran görüntüleri gerçeği yansıtmıyor olabilir. Her dosya özelinde ayrıca bir çalışma yapmak gerekecektir.
9. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçuyla İlgili Yargı Kararları
Cumhurbaşkanına hakaret suçuyla ilgili birçok yargı kararı mevcuttur. Özellikle son yıllarda, sosyal medya üzerinden yapılan hakaretler nedeniyle bu tür davalar artmıştır. Ancak, her bir davada yargı kararı farklılık gösterebilir. Bazı durumlarda, cezalar hapis cezasına kadar çıkarken, bazı durumlarda para cezası ile sonuçlanabilmektedir. Her dosya kendine özeldir ve hususi bir çalışma gerekir.
10. Cumhurbaşkanına Hakaret Suçuyla İlgili Sık Sorulan Sorular
10.1. Cumhurbaşkanına hakaret suçunun şikayeti nasıl yapılır?
Cumhurbaşkanına hakaret suçlaması, Cumhurbaşkanlığı Hukuk Müşavirliği tarafından veya suçun işlendiği yerdeki Cumhuriyet Savcılığı tarafından yapılabilir. Vatandaşlar da CİMER üzerinden şikayette bulunabilirler.
10.2. Cumhurbaşkanına hakaret suçu nasıl kanıtlanır?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, sözler veya yazılı/görsel materyaller aracılığıyla yapıldığı için, bu durumun kanıtlanması gerekmektedir. Bazı durumlarda kalabalık önünde yapılan hakaretlerde tanıklar yoluyla da suçun ispatı mümkündür. Basın kuruluşunun kayıt aldığı esnada suçun işlenmesi de durumunda sesli ve görsel kanıtlar olduğundan suç inkar edilemeyecektir. Sosyal medya kanalıyla işlenen suçlarda ekran görüntüleri alınmaktadır.
11. Sonuç – Cumhurbaşkanına hakaret davası nasıl sonuçlanır
Cumhurbaşkanına hakaret suçu, düşünce özgürlüğü ile karıştırılabilen ve dijitalleşen dünyada sıklıkla sosyal medya üzerinden işlenen bir suç tipidir. Suçun cezai yaptırımı 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır. Ancak, suçun işleniş biçimi ve diğer faktörlere bağlı olarak ceza miktarı değişebilir. Her dosya kendi içinde özel olup, tarafımıza olayla ilgili belgeleri göndermeniz halinde net bir dönüş sağlayabiliriz.
12. Kaynaklar
- Türk Ceza Kanunu
- Cumhurbaşkanlığı Hukuk Müşavirliği
- Yargıtay Kararları
