Kentsel dönüşüm dediğimizde, çoğu kişinin aklına hemen bir kepçe sesi, yıkılan evler ve bir türlü başlayamayan yeni inşaatlar gelir. Ama bu sürecin arkasında çok net bir düzen var. Hele hele “evimi ben boşaltmazsam devlet ne yapar?” diye merak ediyorsanız, 6306 sayılı Kanun’un 5. maddesi tam da bu sorulara yanıt veriyor.
Eviniz Riskli Yapı İlan Edildiyse Ne Olur?
Yıkım kararı alınan bir binada neler yaşanır?
Malikler anlaşmazsa ne olur? Devlet evi zorla mı yıkar?
1. Önce Gönül Rızası
Devletin ilk amacı kimseyi zorlamadan, mal sahipleriyle uzlaşarak işi çözmek. Binanız riskli yapı ilan edildiyse, ilk adım “anlaşma yoluyla tahliye”. Bu süreçte:
- Mal sahiplerine,
- Kiracılara,
- Orada yaşayan sınırlı ayni hak sahiplerine (örneğin intifa hakkı sahibi),
kira yardımı, geçici konut veya işyeri tahsisi yapılabilir.
Yani devlet “çıkın, başınızın çaresine bakın” demiyor. Kira ya da konut desteğiyle geçiş sürecini kolaylaştırıyor. Hatta 2023 yılında yapılan değişiklikle, yapım yardımı da gündeme geldi. Bu yardımın nasıl yapılacağı ise Cumhurbaşkanlığı kararıyla netleşiyor.
2. Kiracıysanız da Yalnız Değilsiniz
Sadece ev sahibi değil, o evde yıllardır kiracı olarak oturan kişiler de bu süreçte korunuyor. Eğer kamu yararı gerektiriyorsa, ev sahibi olmayan ama binada yaşayan kişiler de kira veya konut yardımı alabiliyor. Hatta bankadan kredi kullanacaklarsa faiz desteği de verilebiliyor.
Ev Sahibi Yıkımı Reddederse Ne Olur?
“Ben çıkmam” diyen malike devlet ne yapar?
Süreç nasıl işler, ne kadar zamanınız var?
3. 90 Gün Süre Tanınır
Riskli yapının yıkımı için öncelikle ev sahiplerine en fazla 90 günlük bir süre tanınıyor. Bu süre içinde:
- Malikler kendi imkânlarıyla binayı yıkabilir.
- Anlaşarak boşaltabilir.
Ama bu süre bittiğinde binayı hâlâ yıkmadılarsa, devlet devreye giriyor.
“Devlet işi sıkı tutuyor. ‘Yıkmadın mı? O zaman biz yıkarız’ diyor.”
4. Devlet Yıkar, Parasını Sizden Alır
Eğer süre doldu ve hâlâ bir şey yapılmadıysa, mahallî idarelerin iştirakiyle mülki idare amiri (vali, kaymakam) yıkımı organize eder. Masraflar ise dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanır ama sonunda maliklerden 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir.
Zorla Tahliye Edilir miyim?
Kapımı polis açar mı? Evi boşaltmazsam ne olur?
5. Polis Marifetiyle Tahliye Mümkün
Riskli yapının tahliyesine direnç gösterildiğinde –örneğin ev sahipleri binayı terk etmiyorsa veya kapılar kilitliyse– iş resmen ciddileşiyor:
- Başkanlık veya İdare talepte bulunursa,
- Mülki idare amiri yazılı izin verir,
- Sonra kolluk kuvvetleri gelir ve kapıyı açarak tahliyeyi yapar.
Yani “ben çıkmam” demek pek sonuç getirmiyor; hukuki süreç işler, devlet gereğini yapar.
Tahliye Bildirimi Nasıl Yapılır?
E-Devlet’ten gelen bir bildirim geçerli mi? Muhtarlıkta ilan yeterli mi?
6. Bildirim Süreci: Dijital, Fiziksel, Toplumsal
Yeni düzenlemeye göre bildirimler:
- E-Devlet üzerinden gönderilir,
- Bina girişine tahliye/yıkım tutanağı asılır,
- Mahallenin muhtarlığında 15 gün süreyle ilan edilir.
Bu ilanların son günü tüm hak sahiplerine resmen tebliğ edilmiş sayılır.
Ayrıca, Başkanlığın internet sayfasında da aynı ilan 15 gün süreyle yayınlanır. Yani gözden kaçırmak neredeyse imkânsız.
İçinden Geçtiğimiz Dönemin Gerçekleri
Bugün, eski binalar artık sadece çirkin ya da kullanışsız değil; ciddi birer hayati tehlike. Bu yüzden devlet, insanların can güvenliği için bazen kararlı adımlar atmak zorunda kalıyor.
“Ben evi boşaltmam, dava açarım” gibi yaklaşımlar, maalesef riski ortadan kaldırmıyor. Bilakis süreci uzatıyor, masrafları artırıyor, sonunda ise olan yine vatandaşa oluyor.
“Evim Riskli Yapı İlan Edildi, Ne Yapmalıyım?” Diyorsanız…
Avukat olarak size önerim:
- Tebligatları yakından takip edin.
- Süreleri kaçırmayın.
- Kira yardımı, geçici konut, kredi desteği gibi haklarınızı bilin ve mutlaka talep edin.
- Gerekirse, süreci uzman bir kentsel dönüşüm avukatıyla yürütün.
