Ayıplı Malı Ne Zaman Bildirmem Gerekiyor? Tüketici Haklarım Nedir?
1. Ayıplı Mal Nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesine göre, ayıplı mal, tüketiciye teslim edildiği anda:
• Taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan,
• Teknik düzenlemelere, ambalajına, etiketine veya satıcı tarafından belirtilen özelliklere uymayan,
• Muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan,
• Tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan veya ortadan kaldıran,
• Maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallardır.
Eğer bir mal, tüketiciye bu eksikliklerle teslim edilmişse ayıplı mal olarak kabul edilir.
2. Ayıplı Malın Bildirilmesi ve İspat Yükü
Kanunun 10. maddesine göre, tüketici, teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde ayıbın ortaya çıkması durumunda, malın ayıplı olduğunu ispatlamak zorunda değildir. Kanun, satıcıya ispat yükü getirir. Yani, satıcı malın ayıpsız olduğunu kanıtlamak zorundadır.
Eğer 6 aylık süre geçmişse, bu durumda ayıplı olduğunu tüketici ispat etmek zorundadır.
3. Tüketicinin Ayıplı Mal İçin Yapması Gerekenler
Ayıplı mal alan tüketici, öncelikle satıcıya veya üreticiye bildirimde bulunmalıdır. Bildirim için:
• Fatura, fiş veya sözleşme gibi belgelerle satın alma işleminin kanıtlanması gerekir.
• Bildirim yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı (e-posta, SMS vb.) ile yapılmalıdır.
• Satıcıya noter aracılığıyla ihtarname göndermek de mümkündür ancak noter şart değildir.
4. Ayıplı Mal Karşısında Tüketicinin Hakları
Kanunun 11. maddesine göre, tüketici, malın ayıplı olması durumunda seçimlik haklarından birini kullanabilir:
1. Sözleşmeden dönme: Malı geri vererek para iadesi isteme
2. Ayıplı malı indirimli olarak alma: Malı elinde tutup ayıp oranında indirim talep etme
3. Ücretsiz onarım isteme: Tamir edilmesini talep etme
4. Ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme: Aynı malın ayıpsız yeni bir ürünle değiştirilmesini talep etme
5. Tüketicinin Haklarını Kullanma Süresi
• Ayıp teslimden sonra 6 ay içinde ortaya çıkarsa, malın ayıplı olmadığını satıcı ispatlamak zorundadır.
• Genel olarak 2 yıl içinde ayıplı maldan kaynaklanan talepler ileri sürülebilir. (Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre 5 yıldır.)
• Eğer ayıp hile ile gizlenmişse, zamanaşımı süresi işlemez.
6. Satıcının ve Üreticinin Sorumluluğu
• Satıcı, üretici veya ithalatçı müşterek (ortak) sorumluluk taşır.
Nedir Bu Müteselsil Sorumluluk? Tüketicinin BONUS HAKKI
Satıcı, üretici ve ithalatçı, ayıplı bir malın sorumluluğunu birlikte taşır. Yani, malda bir sorun çıktığında sadece satıcı değil, malı üreten firma (üretici) ve yurt dışından getiren firma (ithalatçı) da sorumludur. Tüketici, şikayetini doğrudan satıcıya yapabileceği gibi üreticiye veya ithalatçıya da başvurabilir. Örneğin, satın aldığın bir telefon bozuk çıktıysa sadece mağazaya değil, telefonu üreten markaya veya ithal eden firmaya da başvurabilirsin. Kimse “Ben sorumlu değilim” diyemez, hepsi birlikte sorumludur ve tüketicinin mağduriyetini gidermek zorundadır.
• Satıcı, tüketicinin talep ettiği hakkı derhal yerine getirmek zorundadır.
• Eğer satıcı ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim talebini 30 iş günü içinde yerine getirmezse, tüketici diğer haklarını kullanabilir.
• Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre 60 iş günüdür.
7. Ayıplı Malın Bildirilmesi Sonrasında Yapılacak İşlemler
• Satıcı talebi reddederse, tüketici Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilir.
• Uyuşmazlığın tutarı hakem heyetinin yetki sınırını aşarsa, Tüketici Mahkemesi’ne dava açılabilir.
Mutlaka Tüketici Hukuku Alanında Çalışan Bir Avukattan Destek Alın
Tüketicinin ayıplı mal karşısında seçimlik haklarını kullanabilmesi için öncelikle satıcıya bildirimde bulunması gereklidir.
Satıcı veya üretici sorumluluktan kaçınamaz, eğer bildirim sonrası tüketicinin talepleri karşılanmazsa tüketici hakem heyetlerine veya mahkemeye başvurma hakkı doğar.
