Neden Anonim Şirketler Avukat Tutmak Zorundadır?
Şirket yönetimlerinde yaşanan tıkanıklıklar, özellikle genel kurul toplantılarının yapılamaması ve müdürler kurulunun karar alamaması gibi durumlar, hem şirket içi dinamikleri hem de genel ticaret düzenini olumsuz etkileyebilir.
Ayrıca, bu sorunlar yüzünden şirketlerin hukuki anlaşmazlıklara sürüklenmesi, devletin ve yargı mekanizmalarının sürekli olarak bu tür davalara müdahale etmesini gerektirebilir. Bu durum, yargı sistemi üzerinde gereksiz yük oluştururken, ticaretin akışının da çıkmaza girmesine neden olabilir.
Avukatlık Kanunu Avukat Bulundurma Zorunluluğu Düzenlemiştir
Avukatlık Kanunu belirli bir sermayenin üzerinde olan Anonim şirketlerde avukat bulundurulmasını kesin bir dille emreder.
Anonim Şirketlerde Avukat Bulundurma Zorunluluğu
Avukatlık Kanunu M.35/3
“Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir. Ancak, Türk Ticaret Kanununun 272 nci maddesinde ön görülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Bu fıkra hükmüne aykırı davranan kuruluşlara Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için, sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan, asgarî ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idarî para cezası verilir.”
Kanunun atıf yaptığı eski TTK272.madde Yeni TTK 332.maddeye denk gelir.
Türk Ticaret Kanunu
IV – En az sermaye tutarı
MADDE 332- (1) Tamamı esas sözleşmede taahhüt edilmiş bulunan sermayeyi ifade eden esas sermaye ellibin Türk Lirasından ve sermayenin artırılmasında yönetim kuruluna tanınmış yetki tavanını gösteren kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş bulunan halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi yüzbin Türk Lirasından aşağı olamaz. Bu en az sermaye tutarı Bakanlar Kurulunca artırılabilir.
(2) Bu Kanun anlamında kayıtlı sermayeli anonim şirketlerde başlangıç sermayesi, kuruluşta ve sisteme ilk
geçildiğinde haiz olunması zorunlu sermayedir; çıkarılmış sermaye ise, çıkarılmış payların tümünün itibarî değerlerinin toplamını temsil eder.
(3) Halka açık olmayan anonim şirketler gerekli şartları artık haiz olmadıkları takdirde, Gümrük ve Ticaret
Bakanlığından izin alarak kayıtlı sermaye sisteminden çıkabilecekleri gibi, bu sisteme alınırken aranan nitelikleri kaybettiklerinde, istemleri bulunmasa bile aynı Bakanlık tarafından sistemden çıkartılırlar.
(4) 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 12 nci maddesi hükmü saklıdır.
2023 Yılı Anonim Şirket Kurma Maliyeti Nedir?
2023 yılı itibariyle, Türkiye’de anonim şirket kurulumu için gereken başlangıç sermayesi 50.000 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, kayıtlı sermaye sistemini benimseyen ve halka açık olmayan anonim şirketler için bu miktar en az 100.000 TL olarak ayarlanmıştır. Kayıtlı sermaye sistemi, anonim şirketlerin başlangıçta yüksek sermaye taahhüdünde bulunmadan, zaman içinde ve ihtiyaç doğrultusunda sermayelerini artırabilmelerine imkan tanıyan esnek bir yapı sunar. Bu sistem sayesinde, şirketlerin kuruluş sürecindeki sermaye yükü hafifletilmekte ve şirketlerin daha rahat bir şekilde piyasaya girmeleri desteklenmektedir.
Anonim şirketlerin sermaye koyma yükümlülükleri, yalnızca nakit para ile sınırlı değildir. Şirket sermayesi, tahvil, hisse senedi, gayrimenkul, makine ve teçhizat gibi çeşitli varlıklarla da karşılanabilir.
Hangi Anonim Şirketler Avukat Tutmakla Mükelleftir
1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler avukat bulundurmak zorundadır. Bu durumu örnekle açıklamak gerekirse, eğer bir anonim şirketin esas sermayesi 50.000 TL ise, bu şirketin avukat bulundurma zorunluluğu yoktur çünkü beş katı 250.000 TL yapar ve bu miktarın altındadır. Ancak, esas sermayesi 250.000 TL veya daha fazla olan anonim şirketler avukat bulundurmakla yükümlüdür.
Zorunlu Olmasına Rağmen Avukat Tutmayan Anonim Şirketlere Ne Yaptırım Uygulanır?
2023 yılında Türkiye’de uygulanan brüt asgari ücret aylık 13.414,50 TL’dir. Eğer bir anonim şirket, zorunlu olmasına rağmen avukat tutmazsa, her ay için sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için geçerli olan asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası ile karşı karşıya kalır. Bu durumda, her ay için uygulanacak idari para cezası, 13.414,50 TL’nin iki katı, yani 26.829 TL olacaktır.
Anonim Şirket Zorunlu Olmasına Karşın Bir Yıl Boyunca Avukat Tutmadıysa Yaptırımı Ne Olur?
Eğer bir anonim şirket, bir yıl boyunca avukat tutması gerekirken avukat tutmazsa, her ay için 26.829 TL olan idari para cezası uygulanır. Bir yıl süresince toplamda verilecek ceza miktarı ise bu aylık cezanın 12 ay ile çarpılması sonucu elde edilir. Buna göre, bir yıl boyunca avukat tutmayan anonim şirket hakkında verilecek toplam ceza miktarı 321.948 TL olacaktır.
Anonim Şirket Avukatı Ne Fayda Sağlar
Anonim şirketlerin avukat tutma zorunluluğunun arkasında yatan önemli bir neden, önleyici avukatlık hizmetlerinin sağladığı faydalardır.
Bir avukat, şirketin hukuki süreçlerinde rehberlik ederek, olası hukuki hataları ve ihlalleri önceden tespit edebilir. Bu sayede, şirketler, yasal düzenlemelere uygun hareket ederek, potansiyel hukuki sorunların ve bunlardan kaynaklanabilecek idari para cezalarının önüne geçebilirler.
Özellikle, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca, avukat bulundurmayan anonim şirketlerin karşılaşabileceği ağır idari para cezalarını düşündüğümüzde, bir avukatın hizmetleri, bu tür mali yükümlülüklerden kaçınmak için kritik bir yatırım haline gelir.
Dahası, avukatlık hizmetlerinin maliyeti, önlenebilecek idari para cezaları ve hukuki anlaşmazlıklardan doğacak mali kayıplarla kıyaslandığında, şirketin finansal sağlığı için aslında bir tasarruf aracı olarak görülebilir. Bu durum, özellikle büyük sermayeli şirketler için, hukuki riskleri azaltmanın ve uzun vadede maliyet etkinliğini artırmanın bir yolu olarak değerlendirilmelidir.
