İşveren beni ücretsiz izne çıkardı ama geri çağırmadı, ne yapmalıyım?
Ücretsiz izne çıkarılmak için işçinin rızası gerekir mi?
Uzun süre haber verilmeden ücretsiz izin yasal mı?
Günümüzde birçok işçi, işverenin “Biz seni ararız” diyerek belirsiz süreli ücretsiz izne çıkardığı ama sonrasında hiçbir geri dönüş yapılmadığı mağduriyetlerle karşı karşıya kalıyor. Telefonun başında günlerce, haftalarca hatta aylarca haber bekleyen işçiler ne yapacaklarını bilmiyor. Oysa bu tür uygulamalar iş hukuku açısından ciddi sorunlar barındırıyor. Gelin, bu konuyu detaylı şekilde inceleyelim.
Ücretsiz izin nedir? Ne zaman yasal olur?
Ücretsiz izin, işçinin herhangi bir ücret almadan çalışmadığı bir dönemdir. Ancak bu durumun yasal olabilmesi için bazı şartların yerine getirilmiş olması gerekir:
- İşçinin açık ve yazılı onayı gerekir.
- İşverenin keyfi şekilde ücretsiz izin uygulaması yasaya aykırıdır.
- İş Kanunu’nda belirtilen özel durumlar (örneğin analık izni sonrası süt izni, askere gidiş gibi) dışında tek taraflı ücretsiz izin kararı verilemez.
Bu nedenle, işçiye sormadan, hele ki yazılı bir rızası olmadan ücretsiz izne çıkarılması işçi aleyhine çalışma koşullarında esaslı değişiklik anlamına gelir. Bu durum haklı nedenle fesih sebebidir.
İşçinin ücretsiz izni kabul etmemesi halinde ne olur?
Eğer işveren, işçiyi rızası olmaksızın ücretsiz izne çıkardıysa ve uzun süre herhangi bir geri dönüşte bulunmadıysa, işçi bu duruma şu şekilde karşılık verebilir:
1. Noter aracılığıyla ihtar çekme
İşçi, çalışmaya hazır olduğunu ancak rızası dışında ücretsiz izne çıkarıldığını belirterek noter kanalıyla işverene ihtar gönderebilir. Bu ihtarda:
- Ücretsiz izni kabul etmediğini,
- İşe çağrılmadığı takdirde iş sözleşmesini haklı nedenle feshedeceğini,
- Kıdem tazminatı ve varsa diğer alacaklarını talep edeceğini belirtebilir.
2. Haklı nedenle iş akdini feshetme
İhtar sonrası hâlâ işe çağrılmayan işçi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II maddesi kapsamında iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek:
- Kıdem tazminatı,
- Kullanılmayan yıllık izin ücreti,
- Varsa fazla mesai ve diğer işçilik alacaklarını talep edebilir.
“Biz seni ararız” diyen işverene karşı işçinin hakları nelerdir?
“Biz seni ararız” sözü, ne yazık ki işçiye umut vererek süreci sürüncemede bırakmak için kullanılan yaygın bir oyalama taktiğidir. Ancak hukuk, belirsizliğe değil açıklığa dayanır. İşverenin bu tarz muğlak ifadeleri, işçiyi hukuken bağlayamaz.
İşverenin yükümlülüğü, işçiyi:
- İşe çağırmak,
- Çağırmayacaksa da durumu açıkça ifade etmek ve yasal yolları izlemek,
- İşçiyi ücretsiz izne çıkarmak istiyorsa yazılı onayını almak şeklindedir.
Aksi hâlde, bu süreçte mağdur edilen işçi hem haklı fesih yapabilir hem de gerekirse işçilik alacakları ve kıdem tazminatı için dava açabilir.
Ücretsiz izne çıkarılan işçiye işsizlik maaşı bağlanır mı?
Hayır. Ücretsiz izne çıkarılan bir işçi, resmî olarak işten çıkarılmadığı için işsizlik ödeneği alamaz. Ancak işveren, işçiyi haksız yere işten uzaklaştırıyorsa, işçi haklı fesih yaparak SGK çıkış kodu 03 (haklı nedenli fesih) ile işten ayrılabilir. Bu sayede kıdem tazminatının yanı sıra işsizlik maaşı başvurusu da yapabilir.
Evde çaresizce beklemek yerine hakkınızı arayın!
Eğer siz de uzun süredir “Biz seni ararız” denilerek ücretsiz izne çıkarıldıysanız ve geri çağrılmadıysanız, bu durumu sineye çekmek zorunda değilsiniz. Noterden ihtar çekerek hakkınızı arayabilir, hukuki süreci başlatarak tazminat ve alacaklarınızı talep edebilirsiniz.
Unutmayın: İşverenin keyfi uygulamaları karşısında sessiz kalmak, bu durumu kabul ettiğiniz anlamına gelir. Hak kaybına uğramamak için zamanında aksiyon almak çok önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Ücretsiz izne çıkarıldım ama yazılı onay vermedim, bu yasal mı?
Hayır. İşveren, yazılı onay olmadan sizi ücretsiz izne çıkaramaz. Bu bir işçi aleyhine esaslı değişikliktir ve yazılı rıza gerektirir.
İşveren beni uzun süre aramadı, bu durumda ne yapmalıyım?
Noter aracılığıyla işe başlama çağrısı yapabilir, çağrı gelmediği takdirde haklı fesih ile iş sözleşmenizi sonlandırabilirsiniz.
Tazminat hakkım olur mu?
Evet. Haklı nedenle fesih yaptığınızda kıdem tazminatına ve diğer işçilik alacaklarına hak kazanırsınız.
İşsizlik maaşı alabilir miyim?
Haklı nedenle fesih sonrası SGK çıkış kodu 03 ile ayrılırsanız, işsizlik maaşı için başvuru yapabilirsiniz.
Çaresiz beklemeyin, harekete geçin
İşçi hakları, yalnızca yasada yazdığı için değil, kullanıldığında anlam kazanır. Sessiz kalırsanız hakkınızı kaybedersiniz. Belirsiz şekilde ücretsiz izne çıkarılan işçilerin hukuki süreç başlatmaktan çekinmemesi gerekir.
📌 Hukuki danışmanlık almak, ihtarname hazırlatmak ve dava süreci hakkında bilgi sahibi olmak için bir iş hukuku avukatına başvurmanız hak kaybı yaşamamanız açısından önemlidir.
