Avukatların Sağlık Verilerine Erişiminde Yeni Dönem: Açık Rıza Şartı Neden Kaldırıldı?
Geçen hafta adliyede, bir iş kazası dosyası için hastane kayıtlarını talep eden genç bir meslektaşımın yüzündeki şaşkınlığı gördüm. “Hocam, artık açık rıza aramıyorlarmış!” dedi. Uzun yıllardır tazminat ve ceza dosyalarında sağlık verilerine ulaşmak için vekaletnameye özel hüküm eklemeye çalışan avukatlar için bu cümle, pratikte ciddi bir rahatlama demek.
Peki bu değişiklik nereden çıktı? Hangi madde kaldırıldı? Bu düzenleme avukata ne kazandırıyor, müvekkile nasıl yansıyor?
Avukatların sağlık verisine erişiminde açık rıza şartı gerçekten kaldırıldı mı?
Evet.
3 Aralık 2025’te yayımlanan değişiklikle Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesindeki avukatlara ilişkin özel hüküm yürürlükten kaldırıldı. Böylece avukatların, müvekkillerine ait sağlık verilerini talep edebilmesi için vekaletnamede “özellikle sağlık verilerinin işlenmesi ve aktarımına açık rıza veriyorum” şeklinde bir ibare bulunması zorunluluğu sona erdi.
Bu değişiklik sağlık verisinin önemini azaltmıyor; yalnızca temsil yetkisi olan avukatın bilgiye daha hızlı ulaşmasını sağlıyor.
Yeni düzenleme avukata hangi yetkileri sağlıyor?
– Avukat, müvekkil adına yürüttüğü dava ve takiplerde genel vekaletnameyle sağlık verisi talebinde bulunabilir.
– Kurumlar, önceki dönemin aksine “vekalette açık rıza yok” gerekçesiyle talebi reddedemez.
– Sağlık verisinin işlenmesi, aktarılması ve korunması hâlâ KVKK’nın özel nitelikli veri hükümlerine tabidir; yalnızca avukatın erişimindeki bürokratik engel kaldırılmıştır.
Bu adım özellikle iş kazası, trafik kazası, malpraktis, sigorta uyuşmazlıkları ve ceza dosyalarında süreci hızlandırır.
Peki eski uygulama nasıldı ve neden sorun yaratıyordu?
Önceki düzenlemede avukatın sağlık verisine ulaşabilmesi için:
– Genel vekaletname yetmiyor,
– Vekalette açık rıza içeren özel bir cümle bulunması gerekiyordu,
– Sağlık kurumlarının çoğu bu ibareyi titizlikle arıyor, eksik olduğunda bilgi paylaşmıyordu.
Bu uygulama, hasta adına açılmış davalarda dahi bilgiye ulaşmayı geciktirdi. Özellikle acil tedavi, travma, yoğun bakım gibi durumlarda tutulan veriler, tazminat hesabının temelini oluşturduğu için bu gecikmeler ciddi mağduriyet yarattı.
2025 değişikliği, bu pratik sorunları ortadan kaldırmak amacıyla yapıldı.
Avukat sağlık verisine sınırsız erişim sağlayabilir mi?
Hayır.
Bu düzenleme, “her türlü sağlık verisini istediği anda alabilir” anlamına gelmez. Üç temel sınır vardır:
- Erişim yalnızca müvekkil adına ve hukuki temsil kapsamında yapılabilir.
- Verinin işlenmesi KVKK’nın özel nitelikli veri kurallarına tabidir.
- Avukat, aldığı veriyi yalnızca yürüttüğü hukuki süreçte kullanabilir.
Yani açık rıza şartının kalkması, veri güvenliği rejimini gevşetmedi; sadece gereksiz formaliteyi ortadan kaldırdı.
Bu değişiklik e-Nabız üzerinden otomatik erişim anlamına gelir mi?
Hayır.
E-Nabız sistemine avukat giriş yetkisi verilmiş değildir.
Düzenleme yalnızca kurumlara yapılan resmi bilgi taleplerinde açık rıza ibaresinin aranmayacağını ifade eder. Avukatın talebi hâlâ yazılı prosedürlerle değerlendirilir.
Sağlık verisine erişim kolaylaşınca müvekkil hakları nasıl korunuyor?
– Verinin aktarımı hâlâ kişisel veri güvenlik tedbirlerine tabidir.
– Sağlık kuruluşlarının “gereksiz veri paylaşımı” hâlinde sorumlulukları devam eder.
– Avukat, meslek sırrı yükümlülüğü gereği veriyi korumak zorundadır.
Kısacası, koruma azalmaz; yalnızca temsil yetkisinin gereği olan erişim kolaylaşır.
